اَبوُمَرْثَدِ غَنَوي،كَنّاز بن حُصَيْن(د١٢ق/٦٣٣م)،صحابي پيامبر(ص).او از طايفة بني غني و از اعراب مُضَري بود و حليف و همسال حمزة بن عبدالمطلب شمرده مي‌شد(عروة بن زبير،١٥٦؛ابن سعد،٣/٤٧).وي از نخستين مهاجران بود و در مدينه،پيامبر(ص)ميان او و عبادة بن صامت پيمان برادري برقرار كرد(ابن سعد،همانجا،ابن حبيب،٧١).
در سرية حمزة بن عبدالمطلب كه در رمضان و آغاز هفتمين ماه هجرت اتفاق افتاد،او يكي از ١٥ مهاجري بود كه در جنگ شركت داشت(واقدي،١/٩).وي همچنين در بدر و احد و خندق و ديگر غزوات حضور يافت(همو،١/١٥٣؛ابن سعد،همانجا؛ابن عبدالبر،٤/١٧٥٥).فرزندش مرثد نيز كه در ٣ق از سوي پيامبر(ص)به سرية رجيع گسيل شده بود،در همان سريه به شهادت رسيد(ابن حبيب،١١٨؛ابن قتيبه،٣٢٧).ابومرثد در خلافت ابوبكر در مدينه درگذشت(عروة بن زبير،ابن سعد،ابن قتيبه،همانجاها).
با اينهمه گفته‌اند كه وي تا زمان عثمان زنده بود(ابن حزم،٢٤٧)و در اجنادين شام كشته شد(ابن حبان،١٨).ابن شَدّاد نيز به نقل از ابن عساكر،قبري را در حوالي دمشق به او نسبت داده است(ص١٨٣؛قس:ابن كثير،٦/٣٥٤؛نيز نكـ:ياقوت،٢/٣١٦)،ولي با توجه به اقوال ديگر مورخان مبني بر وفات او در مدينه-چنانكه ابن شداد نيز اشاره كرده است-اين نكته درست به نظر نمي‌رسد.از طريق ابومرثد روايتي از پيامبر(ص)نقل شده است(نكـ:احمد حنبل،٤/١٣٥؛مزّي،٨/٣٢٨-٣٢٩).
مآخذ:ابن حبان،محمد،مشاهير علماءالامصار،به كوشش فلايشهمر،قاهره،١٣٧٩ق/١٩٥٩م؛ابن حبيب،محمد،المحبر،به كوشش ا.ليشتن اشتتر،حيدرآباد دكن،١٣٦١ق/١٩٤٢م؛ابن حزم،علي بن احمد،جمهرة انساب العرب،بيروت،١٤٠٣ق/١٩٨٣م؛ابن سعدمحمد الطبقات الكبري،بيروت،دارصادر؛ابن شداد،محمد بن علي،الاعلاق الخطيرة،به كوشش صامي دهان،دمشق،١٣٧٥ق/١٩٥٦م؛ابن عبدالبر،يوسف بن عبدالله،الاستيعاب في معرفة الاصحاب،به كوشش علي محمد بجاوي،قاهره،١٣٨٠ق/١٩٦٠م؛ابن قطيبه،عبدالله بن مسلم،المعارف،به كوشش ثروت عكاشه،قاهره،١٩٦٠م؛ابن كثير،ابن بداية؛احمد بن حنبل،مسند،قاره،١٣١٣ق؛عروة بن زبير،مغازي رسول الله(ص)،به كوشش محمد مصطفي اعظمي،رياض،١٤٠١ق/١٩٨١م؛مزّي،يوسف بن عبدالرّحمن،تحفة الاشراف،به كوشش عبدالصّمد شرف الدين،بمبئي،١٣٩٧ق/١٩٧٧م؛واقدي،محمد بن عمر،المغازي،به كوشش مارسدن جونز،لندن،١٩٦٦م؛ياقوت،بلدان.
ابوالحسن ديانت