مجمع المسائل - گلپايگانى، سید محمدرضا - الصفحة ١٠ - مقدمه
داده مكرّرات از سؤالها را اسقاط نمودهاند و اينك قسمتى از آنها در دسترس قرار مىگيرد و پس از مطالعه مىبينيد فروع گوناگونى در اين كتاب است كه چه بسا در ديگر رسالهها و كتب فقهى نيست.
ليكن در اينجا اذهان خوانندگان را به نكاتى چند توجّه مىدهيم:
١- چون كتاب حاضر استفتاءات مختلف از اشخاص مختلف است گاهى پرسش كننده عالمى برجسته و فاضل بوده و ديگر گاه محصّل و طلبهاى مشتغل و زمانى دانشجو و دانش آموز و گاهى كاسب و بازارى و كشاورز، گاهى از شهرها و زمانى از روستاها لذا سؤالها از نظر علمى يك نواخت نيست و قهرا جوابها هم به مناسبت استفتاءات، در يك سطح و يك افق نمىباشد و خلاصه گاهى سؤالات علمى و فنّى شده جواب هم قهرا علمى است و حتّى احيانا سؤال به زبان عربى بوده و جواب هم به عربى داده شده است.
٢- گاهى عبارات غير مأنوس و الفاظ و مطالب مكرّر و حتّى اصطلاحات محلّى در پرسشها به چشم مىخورد معلوم باشد كه اين منتسب به عدم توجّه ناظرين و مباشرين نبوده بلكه اتّفاقا كوشش شده كه عبارات و الفاظ و مطالب، تنقيح و تهذيب گردد ليكن چون گاهى، دست بردن در الفاظ و تصرّف در مطالب موجب اخلال به مطلب و بهم خوردگى مقصد پرسش كننده مىشده بدين جهت از تصرّف زياد خوددارى شده است.
٣- گاهى استفتائى شبيه به استفتاء ديگر و يا عين آنست (و هم چنين در ناحيه جواب) و مع ذلك هر دو استفتاء ذكر شده در اينجا بايد توجّه داشت كه هر چند ظاهر ابتدائى هر دو يكى است و ليكن با دقّت كه مىنگريم در هر يك از دو سؤال، نكتهاى اضافه است كه در ديگرى نيست و نيز هر يك از دو جواب مشتمل بر مطالبى است كه در ديگرى نيست علاوه بر اين كه بسيارى از اين سؤالها نمونهها و مصاديق است و در نظر بسيارى از مردم اختلاف در مصاديق موجب توهّم اختلاف حكم مىباشد از اين رو هر يك جداگانه ذكر شده است.
٤- علاوه بر مسائلى كه قبلا تنظيم شده بود اخيرا مسائلى زياد از دفترهاى مختلف استفتاءات به وسيله اين جانب، استخراج شده و در ابواب مناسب خود ادغام و درج گرديده است.
٥- قسمتى از اين مسائل است كه ممكن است بنظر سطحى و بينش ابتدائى بعضى متناسب با عنوان باب نباشد ولى با كمى تأمّل و يا مختصر آشنايى با