- در سوره نسا آيه ١٠٣ مى‌فرمايد (إِنَّ الصَّلاةَ كانَتْ عَلَى الْمُؤْمِنِينَ كِتاباً مَوْقُوتاً) و هم چنين نامه ٥٢ نهج البلاغه دستورات حضرت امير المؤمنين على عليه السّلام به فرمانداران خودش براى برگزارى نماز، در اوقات معيّنه چنين است:

(امّا بعد فصلّوا بالنّاس الظّهر حين تفي‌ء الشّمس من مربض العنز و صلّوا بهم العصر و الشّمس بيضاء حيّة فى عضو من النّهار حين يسار فيها فرسخان و صلّوا بهم المغرب حين يفطر الصّائم و يدفع الحاجّ إلى منى و صلّوا بهم العشاء حين يتوارى الشّفق إلى ثلث اللّيل و صلّوا بهم الغداة و الرّجل يعرف وجه صاحبه و صلّوا بهم صلاة اضعفهم و لا تكونوا فتّانين)، پس بنا بر اين چرا ما (شيعيان) نماز مغرب و عشا و ظهر و عصر را با هم برگزار مى‌كنيم و مفاد آيه شريفه و دستور نهج البلاغه را رعايت نمى‌نماييم.

خواهشمندم اين موضوع را مشروحا مرقوم فرمائيد كه استفاده نماييم.

ج‌

- امّا آيه كريمه‌ إِنَّ الصَّلاةَ كانَتْ عَلَى الْمُؤْمِنِينَ كِتاباً مَوْقُوتاً، دلالتى بر جواز و عدم جواز جمع يا تفريق ندارد و قول به جواز جمع، مثل قول بوجوب تفريق، با توقيت صلاة، منافات ندارد علاوه بر آن كه در احاديث (موقوتا) به (مفروضا و ثابتا) تفسير شده. و اوامر صادره از مقام مقدّس حضرت امير المؤمنين عليه السّلام كه در نهج البلاغه نقل شده مشعر به جواز تفريق مى‌باشد و بعنوان حكم و فرمان و ترتيب و تنظيم جماعات است و آن، مطلب ديگر است. و اگر هم براى بيان وظايف و تكليف، باشد بيشتر از اين كه اداء نماز جماعت، در اين اوقات، افضل است دلالت ندارد و متضمّن حكم نماز فرادى، و جمع بين صلاتين منفردا نمى‌باشد و اصل مسأله جواز جمع بين صلاتين، از ظهرين و عشائين، خواه بنحو تقديم باشد يا تأخير ١ مورد اتفاق اماميّه و موافق با اطلاقات آيات كريمه قرآن مجيد در مورد اوقات صلوات است و مطابق با سهولت و يسر شريعت سهله سمحه اسلاميّه است، و علاوه، بر حسب اخبار معتبره صحيحه، نيز ثابت است و از طرق اهل سنّت و در كتب صحاح آنها نيز روايت شده كه حضرت رسول اكرم (ص) بدون عذر، جمع‌