که مطالعه،اول مطالعه‌اى که انسان از حال انبیاء مى‌کند که اینها چه اشخاصى بودند قیام کرده‌اند، خوب آنهایى که ما اطلاع داریم حضرت ابراهیم بوده است، حضرت موسى بوده است، حضرت پیغمبر ما (ص) بوده است، باید دید که اینها از چه قشرى، خودشان چه کاره بوده‌اند، از چه قشرى بوده‌اند، تا ببینیم این منطق که اینها مى‌گویند که اینها را سرمایه‌دارها درست کردند صحیح است یا نه. حضرت موسى یک شبانى بوده است که مدتها شبانى مى‌کرده است. حضرت موسى با عصاى خودش از همین توده بلند شد و با فرعون مبارزه کرد نه اینکه فرعون موسى را ایجاد کرد، موسى با عصاى خودش از همین توده بلند شد و با فرعون مبارزه کرد نه اینکه فرعون موسى را ایجاد کرد، موسى از این مردم بود و فرعون هم هر چه جدیت کرد (لابد مثنوى را ملاحظه کرده‌اید، آن طولانى در اینجا بحث دارد هر چند که خواست نشود این شد و حضرت موسى از همین توده مردم، از همین جمعیت بود و با یک عصا پا شد و اساس فرعون را بهم زد، نه اینکه فرعون موسى را درست کرد که مردم را خواب کند. موسى مردم را بیدار کرد که فرعون را از بین ببرد. تاریخ اسلام واضح است، همه مى‌دانید. شما، آن کسانى که اهل مطالعه هستند مى‌دانند که پیغمبر اسلام هم از همین توده بود، از همین توده‌اى که وقتى که ظهور پیدا کرد و دعوت کرد، همین قریش با او مخالفت کردند که آنوقت گردن کلفت‌ها همین‌ها بودند قلدرها همین بودند، سرمایه دارها همین‌ها بودند و ایشان نمى‌توانست در آنجا اظهارى بکند. در کوه چه، در آن غار حراء مدت‌ها هم آنجا بود و نمى‌توانست بیرون برود، محبوس بود کانه. بعد هم که از آنجا که رفت به مدینه، در مدینه هم همین اشخاصى که طبقه سوم بودند جمع شدند دور ایشان. ایشان وقتى مسجد را درست کرد، آن هم نه یک مسجدهاى مجلل، یک مسجد خیلى محقر درست کرد، روى صفه آن مسجد که یک صفه‌اى بود که هیچى هم نداشت آنجا، بسیارى از اصحاب حضرت از آنها که یاران او بودند، آنجا مى‌خوابیدند چون منزل نداشتند. در جنگ‌هائى که مى‌شد یک خرما را از قرارى که در تاریخ است این مى‌گذاشت دهانش در مى‌آورد مى‌گذاشت دهان او، دهان به دهان. اینطور اینها فاقد بودند، مغذلک اینها بودند که رفتند و قریش را و سایر گردن کلفت‌هاى ظلمه را سر جاى خودشان نشاندند، نه آنها این را ایجاد کردند که توده را خواب کنند، اینها توده را بیدار کردند که اینها را از بین ببرند. اینها یک راه بود که اینها جدا مى‌خواستند بکنند اسلام را از ملت و همین طور روحانیون را از ملت اینها مى‌خواهند جدا کنند. اینها دربارى هستند، از حرف‌هائى که آنها درست کردند و ایجاد کردند اینها درباریند، اینها مردم را خواب مى‌کنند.

غارت ذخائر مادى و معنوى با ایجاد اختلاف میان روحانیون و سایر اقشار

شما ملاحظه کردید که در این جنبش‌هائى که در این طول زمانى که ما بودیم در آن یا نزدیک به ما بوده، در این جنبش‌ها کسى که قیام کرده باز از این طبقه بودند، طبقات دیگر هم همراهى کردند لکن اینها ابتدا شروع کردند. در قضیه تنباکو اینها بودند که بهم زدند اوضاع را، در قضیه مشروطه اینها بودند که جلو افتادند و مردم هم همراهى کردند با آنها، در این قضایاى دیگر هم روحانیت با شما همه رفیق بوده است، بوده است با همه. اینهم یکى از چیزهائى بود که اینها درست مى‌کردند که اینها را جدا