فرهنگ نامه مسجد - محمدی ری‌شهری، محمد - الصفحة ١٢

نكته را مى توان به عنوان اصول فرهنگ معمارى اسلامى مسجد ، از آنها استنباط كرد :

الف ـ پيش بينى ظرفيت مورد نياز آيندگان

نخستين نكته اى كه در برخى از روايات به آن اشاره شده ، اين است كه در ساختن مسجد ، نبايد تنها نياز فعلى مردم را در نظر گرفت ؛ بلكه بايد حتّى الامكان ، نياز آيندگان را نيز مدّ نظر داشت تا كمتر نياز به تخريب آن براى توسعه پديد آيد ، چنان كه روايت شده است : إنَّ رَسولَ اللّه ِ صلى الله عليه و آله أتى عَلى قَومٍ مِنَ الأَنصارِ و هُم يَبنونَ مَسجِدا لَهُم ، فَقالَ : أوسِعوهُ تَملَؤوهُ . [١] پيامبر خدا ، بر گروهى از انصار كه براى خود مسجدى مى ساختند ، وارد شد و فرمود : «وسيع و جادار بنايش كنيد كه [درآينده] آن را پُر خواهيد كرد» .

ب ـ رعايت سادگى

رواياتى كه مسجدسازى پيامبر خدا را توصيف مى كنند [٢] يا از آراستن مسجد با طلا و نقّاشى نهى مى كنند ، [٣] در واقع ، به لزوم رعايت اصل سادگى در معمارى مسجد ، اشاره دارند . به ديگر سخن ، بهره گيرى از هنر در معمارى مسجد ، اگر صرفا براى ايجاد جاذبه ظاهرى باشد و با فلسفه پايه گذارى مسجد همسو نباشد ،