فرهنگ عقايد و مذاهب اسلامى - سبحانی، علیرضا - الصفحة ٩٤ - نتايج ناگوار منع تدوين حديث

٢ـ صالح بن احمد قيراطى، به ده هزار حديث دست درازى كرد.

٣ـ تنها موضوعات و مقلوبات چهل تن از وضاعان كه اسامى آنان در تاريخ آمده است به ٦٨٤/٤٠٨ هزار حديث ميرسد[١]. تو خود حديث مفصل بخوان از اين مجمل. در اين صورت ديگر از گفتار يحيى بن معين، راوى شناس معروف، در شگفت نخواهى بود، آنجا كه ميگويد: «از كذّابان، آن قدر حديث نوشتيم كه تنور را بوسيله همان نوشتهها روشن و داغ كرديم تا آنجا كه توانستيم نان بپزيم»[٢].

و يا بخارى ميگويد: «من دويست هزار حديث غير صحيح را حفظ هستم»[٣].

هـ ـ صالحان و جعل حديث

شگفتى اين جا است كه برخى از صالحان و زاهدان و معروفان به تقوى و پرهيزكارى، به عنوان يك عمل عبادى، دست به وضع احاديث ميزدند تا از اين طريق، مردم را به تلاوت قرآن و انجام يك رشته اعمال خير، راغب سازند. يك قسمت از اين روايات جعلى، مربوط به فضائل سُوَر است كه تفاسير را پر كرده است.

«يحيى بن سعيد قطان»، از رجال معروف اهل سنت، ميگويد: چيزى در ميان صالحان رايجتر از دروغ نديدم[٤].

قرطبى، در اين مورد سخن جالبى دارد، وى ميگويد: گروهى، وضع