ايمان و آثار سازنده آن - سبحانى، شیخ جعفر - الصفحة ٢٧ - ٢ فطرت انسان، بهترين راهنماست
ثروت و پول، زيبايى و امور جنسى توجه پيدا مى كند و توجه به اين امور به طور ناخودآگاه بدون تعليم كسى در باطن آنها پيدا مى شود، همچنين خداجويى در انسان در آستانه بلوغ نمايان تر و آشكارتر مى شود، تا آنجايى كه همه روان شناسان در اين مطلب متفقند كه ميان «بحران تكليف» و «جهش ناگهانى احساسات مذهبى» ارتباطى وجود دارد. در اين اوقات يك نوع نهضت مذهبى حتى نزد كسانى ديده مى شود كه قبل از آن به مسائل مربوط به مذهب و ايمان «لاقيد» بوده اند و در سنين بعد نيز دوباره «لاقيد» و بى اعتنا مى شوند. طبق نظر (استانلى هال) حداكثر اين احساسات در حدود١٦سالگى پيدا مى شود.
در نزد كسانى كه در دوران كودكى تعليم و تربيت مذهبى داشته اند[١] چنين نهضت ناگهانى وجود ندارد.[٢]
پيدايش ناگهانى ميل به مذهب بدون تعليم و توجه دادن، نشانه فطرى بودن آن است و مى رساند كه اين حس بسان احساسات ديگر انسان، در شرايط خاصى از قوه به فعليت مى رسد، و به صورت يك امر ناگهانى بيدار مى شود، ولى از يك نكته نبايد غفلت نمود كه اگر مراقبت هاى صحيحى از اين حس و يا احساسات ديگر به عمل نيايد
[١] لابد مقصود اين است كه اين حس براى آنان تازگى ندارد و آن را دنباله تعليمات مذهبى سابق تلقى مى كنند. [٢] چه مى دانم؟، بلوغ، ص ١١٩ـ ١١٨، ترجمه حسن صفارى.