ايمان و آثار سازنده آن - سبحانى، شیخ جعفر - الصفحة ٦٦ - آيا اين برهان غير از برهان نظم است؟
فكر كسى خطور نمى كند و هيچ فردى نمى تواند بگويد كه سلول نباتى و يا حيوانى خود داراى فكر و شعورى است و خود سازنده و پديد آرنده افكارى است كه آنها را در راه زندگى راه نما و رهنمون باشد.
بلكه در توجيه اين كارها ناچاريم يكى از دو نظر زير را انتخاب كنيم:
٢. ساختمان ماشينى و سازمان مادى آنها را براى انجام اين كارها كافى بدانيم و بگوييم راه يابى و تمام فعاليت هاى شگفت انگيز آنها، معلول نظم قطعات وجود آنها است كه به طور خودكار آنها را به اين كارها وادار مى كند و به عبارت ديگر خواص فيزيكى و شيميايى سلول هاى جانداران اين رشته از فعاليت ها را ايجاب مى كند.
مثلاً ارگانيزم وجود يك ساعت، وپيوندهايى كه در اجزاء آن بوجود آمده و نظم و محاسبه اى كه مهندسان در ساختمان آن رعايت كرده اند، مى تواند اين صنعت را تا مدتى رهبرى كند و ساليان درازى با كمال درستى و استوارى كار كند.
قطعات ساختمانى سفينه فضايى را آن چنان تنظيم مى كنند كه به طور خودكار، از زمين برمى خيزد و پس از مدتى با كمال آرامى در ماه فرود مى آيد، و چنين راه يابى و وصول به مقصد، معلول نظم و تركيب خواص فيزيكى و شيميايى اجزاء آن واحد صنعتى است.
بنابراين ممكن است راه يابى تمام جانداران را در صحنه زندگى