ايمان و آثار سازنده آن - سبحانى، شیخ جعفر - الصفحة ٦٤ - آيا اين برهان غير از برهان نظم است؟
اين موانع منحرف مى سازد؟ و يا اين كه بگوييم (ارگانيزم) و ساختمان و تشكيلات وجود آنها طورى تنظيم شده است كه به طور خودكار، آنها را براى چنين هدف هايى رهبرى مى كند در اين صورت نوع فعاليت هاى شگفت انگيز آنها معلول حساب و نظمى است كه در وجود آنها بكار رفته است.
و يا اين كه آنها تحت رهبرى نيروى مافوقى و نفوذ قدرت محيطى، كليه اين امور را انجام مى دهند. در اين صورت راه يابى جانداران برهانى غير از برهان نظم خواهد بود. تفصيل اين قسمت را هم اكنون مى خوانيم.
آيا اين برهان غير از برهان نظم است؟
اكنون درباره فعاليت و راه يابى جانداران پس از مطالعه در مثال هاى ياد شده در بالا، يك رشته مطالبى را درك مى كنيم كه مى توان آنها را بدين شرح اعلام كرد:
الف: آنان بدون معلم و آموزگار به كليه نيازمنديهاى خود و نحوه برطرف كردن آن واقف و آگاهند.
ب: اين جانداران كاملاً به اصول تقسيم كار و انتخاب وظيفه و طرز اجراى كارهاى دسته جمعى، به طور دقيق آشنا هستند.
ج: در صورتى كه عضوى آسيب مى بيند با يك سيستم خودكار، تجديد ساختمان عضو معدوم شده را به طرز بديع و جالبى انجام