ايمان و آثار سازنده آن - سبحانى، شیخ جعفر - الصفحة ١٦٩ - ٦ انضباط و نظم پذيرى
در مسأله اداره امور جامعه، نظم امرى حياتى است، خصوصاً آنگاه كه گروهى تحت رهبرى فرماندهى به جهاد پرداخته و دو سپاه در برابر يكديگر صف آرايى كنند. در اين موقع است كه سربازان جهادگر بايد تحت فرماندهى واحدى به پييش روند و شرّ دشمن را دفع كنند، ولى هرگاه در اين شرايط هر فردى و گردانى خودسرانه، عمل كند، طبعاً در اندك زمانى از پاى درآمده و دشمن منضبط، همه مواضع نيروهاى مجاهد را تصرف مى كند.
در جنگ خندق، سپاه يهود و مشركين دست به دست هم داده و لشكرى در حدود ده هزار جنگجو به خدمت گرفته بودند و سيل آسا از اطراف جزيرة العرب حركت كرده و مدينه را مانند نگينى در ميان خود گرفتند. اين نبرد، بسيار براى مسلمانان حساس و سرنوشت ساز بود. گويا در همين نبرد است كه پيامبر فرمود: «بَرَزَ الإسلامُ كُلُّهُ إلى الشِّركِ كُلّهِ»; «اسلام و كفر با تمام قوا رو در روى يكديگر قرار گرفته اند».
در اين شرايط حساس، مؤمن از منافق بازشناخته مى شود. فرد با ايمان، به خاطر هدف، نبرد مى كند، و تا پاى جان از دستور فرمانده خود سرپيچى نمى كند، در حالى كه منافق به دنبال فرصت است تا جبهه را با عذرهاى گوناگون ترك كند. قرآن يادآور مى شود كه در همين نبرد گروه منافق كه فاقد ايمان بودند، به رعب و وحشت دامن زده و از پايمردى افراد با ايمان مى كاستند و احياناً به حضور پيامبر مى رسيدند و مى گفتند: خانه هاى ما در معرض خطر است. اجازه دهيد ما جبهه