اخلاق پزشكى - یوسفیان، نعمت الله - الصفحة ٦٩

رهنمودهاى پزشك حاذق گوش جان سپارند و دستورهاى او را فرمان برند تا سلامت خويش را باز يابند.
با اين مقدمه، وظيفه اخلاقى پزشكان و بيماران در مرگ آسان (اتانازى)، سقط جنين و مانند آن روشن مى‌شود. از پرسشهاى اساسى كه امروزه در محافل پزشكى مطرح مى‌شود، اين است كه آيا پزشك حق دارد داروهاى مسكّنى به بيمار بدهد كه درد او را كاهش مى‌دهد، ولى مرگش را سرعت مى‌بخشد؟ آيا پزشك از نظر اخلاقى حق دارد به كسانى كه به مرگ مغزى دچار شده‌اند يا بيمارى صعب العلاج دارند، كمك كند تا آسان بميرند و از درد و رنج بيمارى خلاص شوند؟ آيا بيمار حق دارد از پزشك خود بخواهد او را در زودتر مردن كمك كند؟
چنين كارى در اصطلاح پزشكى، اتانازى) Euthanasia (ناميده مى‌شود. اتانازى به معناى مرگ خوب يا مرگ راحت است. اين واژه براى اولين بار توسط «فرانسيس بيكن»- كه مرگ بدون رنج را مطرح مى‌كرد- وارد فرهنگ پزشكى شد. شوراى حقوق و قضايى پزشكى آمريكا، اتانازى را اين‌گونه تعريف مى‌كند.
اتانازى، يعنى عمل ايجاد مرگ با روشى نسبتاً سريع و بدون درد و به دلايل ترحّم‌انگيز در فردى كه از بيمارى لاعلاجى رنج مى‌كشد. «١» از ديدگاه اسلام انجام اتانازى به هر شكل، غير مجاز است و با موازين اخلاقى اسلام سازگارى ندارد. از اين‌رو، پزشك حق ندارد با تزريق دارو و مانند آن به زندگى رنج‌آور افراد مبتلا به بيماريهاى درمان‌ناپذير خاتمه دهد، هرچند كه چنين كارى با هماهنگى و رضايت خود بيمار بخواهد صورت بگيرد. قتل از روى ترحم براساس اطلاق آيات و روايات، از مصاديق قتل عمد شمرده مى‌شود.
از سوى ديگر، بيمارى، در منظر اسلام، بدون حساب و كتاب و بى‌اجر و پاداش نيست كه سرعت بخشيدن در مرگ او سبب آسايش واقعى او گردد؛ زيرا براساس روايات؛ ناله مؤمن هنگام بيمارى تسبيح است؛ فريادش «لا الهَ الّا اللَّه» گفتن است؛ خوابيدنش بر بستر، عبادت است و از پهلو به پهلو چرخيدنش، جهاد در راه خدا است. «٢» ارزش و پاداش يك شب بيدارى به علت‌