اخلاق پزشكى - یوسفیان، نعمت الله - الصفحة ٩

٩. به سختى مجازات كردن از صاحبان قدرت. «١» بنابراين پاره‌اى از ويژگيهاى اخلاقى، علاوه بر كاربرد عمومى، براى جامعه پزشكى، با توجه به حساسيت شغلى آنان، ضرورت و اهميت دو چندان دارد. براى اين‌گونه ويژگيها مى‌توان در روايات معصومين (ع) ردّپايى را پيدا كرد كه در اين نوشتار به بعضى از آنها استناد خواهيم كرد.
پيشينه اخلاق پزشكى‌ اخلاق از ديرباز، جزء لاينفك پزشكى بوده است. اخلاق در حوزه پزشكى- با توجه به جايگاه علوم پزشكى كه به شرافت وجود و اهميت حفظ نفس انسانى در ارتباط است و با در نظر گرفتن كاربرد وسيع طب در سلامت انسانها و سابقه تخلفات فراوان از چارچوبهاى انسانى و اسلامى در تاريخ طب- از گذشته‌هاى دور از اهميتى خاص برخوردار بوده است.
اخلاق پزشكى، دورانهاى گذشته بيش از همه با تفكرات فيلسوفان بزرگ، مانند: سقراط، افلاطون و ارسطو، پيوند و نزديكى داشته است. اين متفكران يونانى، علم اخلاق را در كنار علم پزشكى فرا گرفته بودند و آن را «هنر زيستن» و «مراقبت و مواظبت از نفس» توصيف مى‌كردند.
در همان دوران، بقراط سوگندنامه معروف خود را تنظيم كرد. بقراط اولين كسى بود كه مبانى اخلاقى را در قالب «قَسَم نامه» با طبابت درآميخت. سوگندنامه بقراط، در حقيقت به منزله تعهدنامه اخلاقى در حرفه پزشكى محسوب مى‌شد كه در آن بر اصول اخلاقى حرفه پزشكى تأكيد شده است.
با پديد آمدن نظريات مختلف در حيطه فلسفه اخلاق، حوزه اخلاق پزشكى تحت تأثير قرار گرفت. مهم‌ترين مكاتب فلسفى اثر گذار در اين حيطه، مكتب وظيفه مدار «كانت»، مكتب اخلاقى نفع‌مدار و مكتب اخلاقى فضيلت مدار است. اديان و آموزه‌هاى مذهبى نيز در شكل‌گيرى ا اخلاق پزشكى ١٤ ٣. كرامت انسان ص : ١٤ خلاق پزشكى در جوامع نقشى بى‌بديل داشته‌اند. اسلام و علماى اسلامى، به ويژه در دوران شكوفايى علوم در تمدن اسلامى، توجه شايانى به اخلاق در طب داشته‌اند كه در آثار دانشمندان آن عصر به خوبى هويدا است. براى نمونه، محمد بن زكرياى رازى آثارى در زمينه اخلاق پزشكى نوشت. كتاب «طب روحانى» او نيز درباره اخلاق است. در كتابهاى ديگر او، همچون كتاب بسيار معتبر «الحاوى فى الطب» و رساله‌هاى «سرّ الطلب»، «محنة الطبيب» و