معارف قرآن(ج2) - جمعی از نویسندگان - الصفحة ٧٨
پايه اساسى مكتبهاى آسمانى را توحيد، تشكيل مىدهد و به همين جهت، در اين آيه در رأس فرمانها قرار گرفته تا ارزش آن بر خواننده معلوم شود. اينكه توحيد بصورت نفى شرك «لا تشركوا» بيان شده، بدين جهت است كه اين تعبير، فراگير توحيد ذاتى، صفاتى، افعالى و عبادى است و نيز بدين جهت است كه شرك ظلم عظيمى است كه اميد بخشش در آن نيست و هر معصيتى، سرانجام به نوعى شرك منتهى مىشود، چنانكه هر كار خيرى از توحيد نشأت مىگيرد و روح تمام تعليمات اسلام، توحيد است و اگر اين اصل در جامعه عينيّت يابد، هيچ اختلافى رخ نمىدهد و همگى هدف واحدى را دنبال خواهند كرد. «١» حقوق والدين رعايت حقوق والدين از دستورات مهمّ الهى است كه در اين آيه در رديف توحيد آمده است و گوياى اين حقيقت است كه پس از شرك، بزرگترين گناه، بىحرمتى به پدر و مادر و رعايت نكردن احترام آنهاست. «٢» و فلسفه آن نيز روشن است، چه آنكه قوام جامعه انسانى به قوام خانواده است و قوام خانواده از يك طرف به پدر و مادر و از طرف ديگر به فرزندان است. اگر فرزندان نسبت به والدين خود بىاعتنا باشند يكى از پايههاى اساسى خانواده را از بين بردهاند، زيرا اين بىاعتنايى بتدريج رواج پيدا مىكند و در نتيجه انگيزه توليد نسل و تربيت بكلى از جامعه رخت بربسته افراد از تشكيل خانواده، سرباز مىزنند در نتيجه نسل بشر بسرعت رو به انقراض مىگذارد. «٣» دستورات ديگر: در بيشتر جاهاى حجاز شرايط اقليمى و آب و هوايى براى كشاورزى مناسب نيست و افراد معمولا دغدغه تأمين معاش دارند و تولد هر فرزندى اين دغدغه را بيشتر مىكند. خانوادههايى بودند كه از ترس فقر فرزندان خود را مىكشتند. خداوند به آنان هشدار مىدهد كه روزىدهنده اوست پس فرزندان را از ترس فقر نكشيد.
دورى از فحشاى ظاهر و باطن، به روزى دادن خداوند اميدوار بودن، رعايت قسط در كيل و وزن و رعايت عدالت در گفتار، وفاى به عهد و دورى گزيدن از راههاى باطل و تفرقه