معارف قرآن(ج2) - جمعی از نویسندگان - الصفحة ١٠٢
اعراف چيست؟
«عُرف» بهمعناى يال اسب و تاج خروس و قسمت بالاى هر چيز است «١». آيه شريفه به حجاب و مانعى كه بين بهشت و دوزخ است، اشاره مىكند و مىفرمايد: «وَ عَلَى الْاعْرافِ» يعنى در بلندى و قسمتهاى بالاى اين حجاب مردانى هستند كه «٢» پس اعراف مقامى است بلند كه بر محشر، بهشت، دوزخ و اصحاب آن دو مشرف است بهطورى كه «مردان اعراف» بهشتيان و دوزخيان را مىبينند و با آنان صحبت مىكنند و آنان را به ورود به بهشت يا دوزخ اذن مىدهند و امر مىكنند. علامه طباطبائى قدس سره اعراف را به مقام تدبيركنندگان امور پادشاهان و حكّام تشبيه كرده كه در زير سلطه آنان اقوامى سعيد و بهرهمندند و اقوامى نيز به زندان و عذاب گرفتارند. «٣» رجال اعراف و اصحاب اعراف در اين آيات سخن از رجالى است كه بر بلنداى حجاب بين بهشت و دوزخ قرار دارند كه آنان را در آيه بعد با عنوان «اصحاب اعراف» هم خوانده است. و در روايات سخن از «اصحاب اعراف» است و تعيين مصداق آن كه عبارتند از:
١- انبيا و خلفايشان ٢- مؤمنان گناهكار ٣- مستضعفان قاصر.
بنابر روايات اين سه گروه در اعراف هستند؛ انبيا و اوصيايشان بر بالاى اعراف ناظر و حاكم بر آن صحنهاند و مؤمنان گناهكار در طول اين گردنه براى عبور از آن و رسيدن به بهشت و مستضعفان قاصر خارج از جهنم و در ابتداى آن گردنه به اميد امر و دستگيرى خدا.
و اما «رجال اعراف» كه بر بالاى آن هستند (وَ عَلَى الْاعْرافِ رِجالٌ) فقط پيامبران و اوصيايند زيرا:
١- فقط آنانند كه از آن مقام عالى بر صحنه قيامت و بهشت و دوزخ ناظر و حاكمند و هم مؤمنان گناهكار و مستضعفان قاصر را مىبينند و هم دو گروه ديگر يعنى مؤمنان