معارف قرآن(ج2) - جمعی از نویسندگان - الصفحة ٣٠

مى‌شود «١» و منظور از وسيله در آيه شريف هر چيزى است كه باعث قرب و نزديكى انسان به خدا شود و آن مى‌تواند داراى مصداقهاى زيادى باشد، گاهى مراد از وسيله اعمال صالحى است كه انسان انجام مى‌دهد چنانچه در روايتى از امير مؤمنان عليه السلام نقل شده كه «وسيله» عبارت است از: ايمان به خدا و رسول صلى الله عليه و آله، جهاد در راه خدا، كلمه اخلاص (لا اله الا الله)، به پا داشتن نماز، دادن زكات، روزه ماه رمضان، حج عمره، صله رحم، صدقه پنهانى، صدقه آشكار و كارهاى نيك. «٢» گاهى نيز منظور از وسيله، دست زدن به دامن اولياى الهى است، يعنى انسان با كسانى كه به مرحله قرب خدا رسيده‌اند ارتباط برقرار كند و با محبت و توسل به آنان، خود را به خدا نزديك سازد. قرآن به اين حقيقت اشاره كرده كه اگر گناهكاران علاوه بر طلب مغفرت از خدا، به دامان پيامبر نيز متوسل شده و از او بخواهند كه از درگاه خدا برايشان طلب بخشش كند، خداوند آنان را خواهد بخشيد:
«وَ لَوْ انَّهُمْ اذْ ظَلَمُوا انْفُسَهُمْ جاؤُكَ فَاسْتَغْفَرُوا اللَّهَ وَاسْتَغْفَرَ لَهُمُ الرَّسُولُ لَوَجَدُوا اللَّهَ تَوَّاباً رَحيماً» «٣» و اگر اين مخالفان به هنگامى كه به خود ستم مى‌كردند (و فرمانهاى خدا را زير پا مى‌گذاردند) نزد تو مى‌آمدند و از خدا طلب آمرزش مى‌كردند و پيامبر هم براى آنها استغفار مى‌كرد؛ خدا را توبه‌پذير و مهربان مى‌يافتند.
نمونه‌هايى از توسل به پيامبر اكرم صلى الله عليه و آله در زمان حيات و پس از زمان حيات آن حضرت در كتب شيعه و سنّى نقل شده است كه حاكى از وجود يك سنت مستمرّ حتى در حضور آن حضرت بوده است.
به‌عنوان مثال نقل شده كه پيامبر اكرم صلى الله عليه و آله تقاضاى مرد بيابان‌نشين را كه با سرودن‌