معارف قرآن(ج2) - جمعی از نویسندگان - الصفحة ٨١
بار هر كس بر دوش خود اوست «قُلْ أَغَيْرَ اللَّهِ أَبْغى رَبّاً وَ هُوَ رَبُّ كُلِّ شَىْءٍ وَ لا تَكْسِبُ كُلُّ نَفْسٍ الَّا عَلَيْها وَ لا تَزِرُ وازِرَةٌ وِزْرَ اخْرى ثُمَّ الى رَبِّكُمْ مَرْجِعُكُمْ فَيُنَبِّئُكُمْ بِما كُنْتُمْ فيهِ تَخْتَلِفُونَ» (انعام، آيه ١٦٤)
بگو: آيا جز اللّه، پروردگارى جويم؟ و حال آنكه او پروردگار هر چيزى است و هر كس تنها كيفر كار خويش را مىبيند و كسى بار گناه ديگرى را بر دوش نمىكشد. سپس بازگشت همه شما بهسوى پروردگارتان است و او شما را به آن چيزى كه در آن اختلاف مىورزيديد آگاه مىكند.
استدلال بر توحيد اين آيه شريف با اين بيان بر توحيد استدلال كرده كه تنها ربّ و مدبّر جهان خداى تعالى است. هر موجودى كه در جهان در نظر گرفته شود، تحت حكومت او و به عنايت او موجود شده و موجوديتش ادامه دارد و غير او ربّ و مدبّر ديگرى نيست.
وقتى خداوند ربّ همه موجودات و تنها ربّ است، بنابراين جز او هيچ موجودى شايستگى پرستش ندارد؛ چه اينكه شايسته پرستش معبودى است كه مدير و مدبّر و ولى نعمت جهان آفرينش باشد و معبودهاى مشركان هيچكدام در جهان خلقت قدرت و حكومتى ندارند.
احسان به مردگان اين آيه مىفرمايد كه هيچ كس بار گناه ديگرى را بر دوش نمىكشد و گناه هر كس بر دوش خود اوست؛ ازطرف ديگر رواياتى داريم كه اعمال نيكى كه به نيت اموات انجام مىشود براى آنان مفيد است و اگر آن ميت در تنگى و مشقت باشد، بهاو تخفيف داده مىشود. «١» آيا اين به معناى حمل گناه ديگرى و مخالف مضمون اين آيه نيست؟ در جواب بايد گفت اين آيه درصدد ردّ پندار منحرفان و مشركان است كه مىپنداشتند خدايان دروغين يا رهبران آنان گناهانشان را در قيامت بهعهده مىگيرند و همچنين ردّ ادعاى رهبران كفر و