معارف قرآن(ج2) - جمعی از نویسندگان - الصفحة ١١٠

بركات آسمان و زمين‌ دراينكه منظور از بركات آسمان و زمين چيست؟ نظريه‌هاى مختلفى ابراز شده‌است.
بعضى بركات آسمان را باران، برف، سرما و گرماى مناسب، به موقع و كافى و بركات زمين را روئيدنيهاى بسيار، ميوه فراوان، امنيت راهها و شهرها و مانند آن شمرده‌اند. «١» بعضى ديگر اجابت دعاها را بركات آسمان و حل مشكلات زندگى را بركات زمين دانسته‌اند، «٢» و بعضى نيز احتمال داده‌اند بركات آسمان نعمتهاى معنوى و بركات زمين نعمتهاى مادى باشد. «٣» سنت جارى در نظام آفرينش‌ آيه فوق به سنّتى از سنن الهى جارى در نظام آفرينش تصريح دارد. سنت «بركت‌زايى ايمان و تقواى عمومى»؛ يعنى هرگاه افراد جامعه به ايمان و تقوا گرايش يابند، خداوند درهاى بركت آسمان و زمين را بر آنها خواهد گشود و نعمتها را از بالا و پايين به آنها خواهد رساند. آيات زير نيز به اين سنت الهى تصريح دارد:
«يا قَوْمِ اسْتَغْفِرُوا رَبَّكُمْ ثُمَّ تُوبُوا الَيْهِ يُرْسِلِ السَّماءَ عَلَيْكُمْ مِدْراراً وَ يَزِدْكُمْ قُوَّةً الى‌ قُوَّتِكُمْ» «٤» (هود به قوم خود گفت:) اى قوم من از پروردگارتان طلب آمرزش كنيد و به‌سوى او روآوريد تا (بارانِ) آسمان را پى در پى بر شما بفرستد و نيرويى بر نيروى شما بيفزايد.
البته اين سنت جزيى از سنت «تأثيرگذارى اعمال در نظام آفرينش» است كه هم شامل اعمال خوب است و هم اعمال بد. ايمان و تقوا بركت‌زاست و كفر، شرك، ظلم و گناهان فساد و مصيبت‌بار. آيات زير نيز به «فسادآورى و مصيبت‌زايى» كفر و ظلم و شرك تصريح دارد:
«ظَهَرَ الْفَسادُ فِى الْبَرِّ وَالْبَحْرِ بِما كَسَبَتْ ايْدِى النَّاسِ» «٥» به خاطر دستاورد (بد) مردم، فساد در خشكى و دريا ظاهر شده است.