معارف قرآن(ج2) - جمعی از نویسندگان - الصفحة ٤٦

اى مؤمنان! جز اين نيست كه شراب و قمار و بتها (يا سنگهايى كه براى ذبح قربانى نصب‌شده و به آنها تبرك مى‌جوييد) و چوبهاى قرعه، پليد و از كارهاى شيطان است. از آنها دورى كنيد؛ اميد است كه رستگار شويد. همانا شيطان مى‌خواهد به‌وسيله قمار و شراب، بين شما كينه و دشمنى بيندازد و شما را از ذكر خدا و نماز باز دارد. آيا دست‌بردار نيستيد؟! اعلام تدريجى حرمت شراب‌ عرب جاهلى به شراب، علاقه زيادى داشت و اعلام حرمت آن بدون زمينه‌چينى، ممكن بود سبب ارتداد يا سرپيچى بسيارى از آنان گردد. خداوند متعال براى جلوگيرى از اين مفسده، حرمت شراب را بصورت تدريجى بيان فرمود. در ابتدا بصورت كنايه از آن نهى كرد و آن را در ضمن عنوان گناه، تحريم نمود. در مرحله بعد، حرمت آن را بصور ت نصيحت بيان كرد و فرمود كه قمار و شراب اگرچه داراى منفعت هستند اما ضرر و زيانشان بمراتب بيشتر است. سپس از نماز خواندن، در حال مستى نهى كرد و سرانجام در اين آيه شريفه، حرمت شراب و قمار را با تشديد و تأكيد هر چه بيشتر بيان ساخت. «١» در آيه شريفه، حكم حرمت شراب و قمار به چند صورت تأكيد شده است:
١- از جهت لفظ «انّما» كه در آن به كار رفته است.
٢- آن را زشتى و پليدى شمرده است.
٣- آن را عمل شيطان دانسته است كه به‌وسيله آن كينه‌توزى و دشمنى بين افراد، ايجاد مى‌كند.
٤- با كمال صراحت، امر به اجتناب كرده است.
٥- از اين جهت كه فرموده در اجتناب از شراب و قمار انتظار و توقع رستگارى هست.
٦- از اين جهت كه مشتمل بر بيان مفاسد شراب و قمار است.
٧- پرسش توبيخى كه آيا دست بردار نيستيد؟
٨- از اينكه در آيه بعد امر به اطاعت از خدا و رسول (و پذيرفتن دستور اجتناب از شراب و قمار) كرده است.