معارف قرآن(ج2) - جمعی از نویسندگان - الصفحة ٨٠
اعمال خالص را نمىپذيرد.» «١» ب- كافىبودن عمل كم؛ همان حضرت فرمود:
«قلبت (در حديث ديگر فرمود: دينت) را خالص كن تا عمل كم تو را كفايت كند.» «٢» ج- جارى شدن حكمت از قلب؛ و نيز فرمود:
«هيچ بندهاى چهل صباح براى خدا اخلاص نورزيد مگر اينكه چشمههاى حكمت از قلبش بر زبانش جارى گشت.» «٣» د- ولايت و سرپرستى خداوند؛ هرگاه كسى مخلِص شد، تحت سرپرستى و ولايت خداوند قرار مىگيرد و خداوند دنيا و آخرت او را كفايت مىكند، امام سجاد عليه السلام فرمود:
«هرگاه با اخلاص خدا را عبادت كردى، خداوند بر خويش واجب مىكند كه امر دنيا و آخرت تو را كفايت كند». «٤» پيامبر اسلام، اوّلين مسلمان اينكه قرآن در اين آيه، پيامبر اسلام صلى الله عليه و آله را بهعنوان اوّلين مسلمان مُعرّفى مىكند، چه مفهومى دارد؟ آيا مقصود اوّل «زمانى» است يا اوّل «رُتبتى» معارف قرآن(ج٢) كد ٤/٢١٢ ٩٠ علت سجدهنكردن شيطان ص : ٩٠ ؟
از اين نظر كه قرآن، پيامبرانى چون حضرت ابراهيم، اسماعيل و ... را «مسلمان» ناميده و آنها از حيث زمان، جلوتر از پيامبر اسلام بودهاند، به نظر مىرسد كه معناى دوّم صحيح است؛ يعنى پيامبر اسلام از جهت رتبه و مقام و اخلاص، اوّلين مسلمان است، مانند كسى كه از جهت درجه علمى، شاگرد «اوّل» است زيرا كسى كه قيام و قعودش، كلام و سكوتش و حيات و مرگش براى رضاى خداست، در حقيقت در اول صف مسلمين- تسليمشدگان- قرار دارد. «٥»