معارف قرآن(ج2) - جمعی از نویسندگان - الصفحة ٥٨
ب- هنگام مرگ چون يكى از آنان را مرگ فرا رسد، گويد: اى پروردگار! مرا باز گردان شايد كه كارهاى شايستهاى را كه ترك كرده بودم به جاى آورم. «١» ج- در قيامت روزى كه آدمى هر چه را كه پيشاپيش فرستاده است، مىنگرد و كافر مىگويد: اى كاش من خاك بودم! «٢» د- جهنم از درونآتش فريادمىزنند: پروردگارا! مارا بيرونآر تاكارهاى شايستهكنيم غيرازآنچه مىكرديم. «٣» دروغگويى كفّار اين تقاضاهاى بازگشت و وعده به نيكوكارى، در صورت بازگشت، كلمهاى است كه براى نجات از عذاب مىگويند. آنها خود را در لبه جهنم يا درون آن مىيابند و سختى عذاب را مىچشند و به دنبال راه نجاتند و اين حرفهاى آنان نه از قلبشان بلكه از زبانشان جارى مىشود، آنها تا عذاب را مىچشند، فرياد پشيمانى دارند، امّا همين كه عذاب برطرف شود؛ همان غفلت سابق و اعمال خلاف و گناه و شرك را پيش مىگيرند.
قرآن كريم مىفرمايد:
اگر برگردانده شوند، به آنچه از آن نهى شدهاند (كفر و ظلم و فساد و گناه) باز مىگردند. «٤» و اينكه آرزو مىكنند و مىگويند اگر برگرديم آيات خدا را تكذيب نمىكنيم و ايمان مىآوريم، دروغ است همچنانكه در دنيا به هنگام گرفتارى تقاضاى نجات مىكردند تا بعد از نجات، نيكوكار بشوند. ولى پس از رفع عذاب و خطر، دوباره روش سابق را پيش مىگرفتند.