در قسمت نخست اين مطلب درباره اقسام غربت امام زمان (ع) سخن گفتيم. گفته شد كه گاهى اوقات غربت در مكان اتفاق مى‌افتد و گاهى در زمان. برخى از وجوه غربت آن يگانه هستى، عبارتست از: نشناختن راستين امام (ع)، موالات بدون برائت، و ... اكنون قسمت پايانى آن را تقديم شما مى‌كنيم، باشد كه مقبول نظرتان واقع شود.

٣. شكستن عهد الهى و ارتكاب گناهان‌

وجه ديگر غربت امام زمان (ع) در بين شيعيان و دوستانشان به شكستن عهد الهى از سوى آنان، به دليل ارتكاب اعمال ناشايست و صدور گناهان بر مى‌گردد. در قرآن كريم به طور متعدّد از عهد و پيمان خداوند سخن گفته شده و بر لزوم وفاى به آن تأكيد شده است. در جايى فرموده است:

إِنَّما يَتَذَكَّرُ أُولُوا الْأَلْبابِ الَّذِينَ يُوفُونَ بِعَهْدِ اللَّهِ وَ لا يَنْقُضُونَ الْمِيثاقَ.[١]

تنها صاحبان خرد متذكر مى‌شوند، كسانى كه به عهد خداوند وفا مى‌كنند و پيمان را نمى‌شكنند.

سپس در ادامه همين آيات، اشاره به عهدشكنى عهدشكنان شده است:

وَ الَّذِينَ يَنْقُضُونَ عَهْدَ اللَّهِ مِنْ بَعْدِ مِيثاقِهِ ...أُولئِكَ لَهُمُ اللَّعْنَةُ وَ لَهُمْ سُوءُ الدَّارِ.[٢]

آنان كه عهد خداوند را پس از پيمان گرفتنش مى‌شكنند، همان كسانى هستند كه به دورى از رحمت الهى و عاقبت بد گرفتار مى‌گردند.

مطابق آنچه ائمه (ع) تفسير فرموده و بر اهميت و ضرورت آن تأكيد كرده‌اند، عهد خداوند در اين آيات، همان پيمانى است كه در خصوص امامت و ولايت اميرالمؤمنين (ع) و امامان بعدى گرفته شده است.

نمونه ديگرى از آيات شريفه قرآن:

أَوْفُوا بِعَهْدِي أُوفِ بِعَهْدِكُمْ.[٣]

به عهد من وفا كنيد تا من به عهد شما وفا نمايم.

از امام صادق (ع) در ذيل اين آيه شريفه، چنين نقل شده است:

به ولايت على بن ابيطالب (ع) كه از جانب خداوند واجب است، وفا كنيد تا من به وعده خود در مورد بهشت وفا كنم.[٤]

در مورد همين عهد الهى است كه امام صادق (ع) فرمودند:

ما عهد خداوند هستيم، پس هر كس به عهد ما وفا كند، عهد خداوند را وفا كرده است.[٥]

لازمه محبت امام (ع)، همانا معرفت به ولايت ايشان و اطاعت بى‌چون و چرا از ايشان است؛ زيرا كسى كه ادعاى دوست داشتن كسى را دارد، نبايد فرمان او را زمين بگذارد، بلكه بايد از او تبعيت كند، چنانچه خداوند به پيامبر (ص) مى‌فرمايد:

اى پيامبر (ص) به ايشان بگو اگر خدا را دوست داريد پس مرا اطاعت كنيد.

ضمناً بايد دانست اطاعت الهى، همان انجام واجبات و ترك نواهى و كسب مقام كرامت عنداللهى است. خداى متعال در آيه كريمه‌ «إِنَّأَكْرَمَكُمْ عِنْدَ اللَّهِ أَتْقاكُمْ؛[٦] در حقيقت ارجمندترين شما نزد خدا پرهيزكارترين شماست» به اين موضوع اشاره فرموده است. به همين لحاظ مى‌توان گفت وقتى شيعيان دچار گناه و معصيت مى‌شوند، در واقع همان عهد و پيمان الهى را مى‌شكنند كه خداوند در قرآن كريم در آيه‌ «أَوْفُوابِعَهْدِي؛ به عهد من وفا كنيد» از آن ياد كرده است. تا آنجا كه امام زمان (ع) در توقيع مباركشان به جناب شيخ مفيد با لحنى‌