ماهنامه موعود - مؤسسه فرهنگى هنرى موعود عصر - الصفحة ٢٨ - ٦ نوآورى در قالب و محتوا
بنابراين، در توليد برنامههاى مهدوى دو نكته را همواره بايد در نظر داشت؛ اول اينكه مطالب و مباحث مطرح شده در اينگونه برنامهها، شبههاى را به ذهن بيننده يا شنونده القا نكند و دوم اينكه اگر برنامه به پاسخ شبههاى مىپردازد، پاسخگويى به گونهاى باشد كه كاملًا براى مخاطبان با همه اختلاف سطحى كه دارند، قانع كننده باشد. در غير اين صورت شبهه مطرح شده در ذهن مخاطب باقى مىماند بىآنكه پاسخ مناسبى براى آن دريافت كرده باشد و اين همان شبههزايى است كه مقام معظم رهبرى به آن اشاره فرمود.
گفتنى است با توجه به نكته يادشده برخى معتقدند اساساً رسانه حتى با هدف پاسخگويى هم نبايد به طرح شبههها بپردازد؛ زيرا اين احتمال وجود دارد كه مخاطب اصل شبهه را به خوبى درك كند و ذهنش شبههدار شود ولى پاسخ شبهه را به خوبى درك نكند يا از آن قانع نشود.
٤. طرح مطالب درست و متقن
مخاطبانى كه برنامههاى مهدوى رسانه را براى خود انتخاب مىكنند، ممكن است از نظر سن و سال يا سطح تحصيلات متفاوت باشند. مثلًا برنامهاى ويژه نوجوانان و برنامه ديگرى براى فرهيختگان توليد شود، ولى در همه اين برنامهها اين نكته بايد مورد توجه قرار گيرد كه مطالب ارائه شده كاملًا درست و متكى به منابع متقن باشد؛ اگرچه سطح اين مطالب با هم متفاوت است و با توجه به مخاطب ممكن است ساده يا پيچيده باشد.
رهبر معظم انقلاب اسلامى در همين زمينه مىفرمايد:
درست است كه ما تبيين دينى را در سطح نخبگان، در سطح متوسط و در سطح پايين و در سطح كودكان داريم، اما همان كه در سطح كودكان است، مطلقاً بايد صحيح باشد ... آنچه ما به كودك، يا به انسان عامى، در زمينه دين تفهيم مىكنيم، مطلقاً نبايست غلط باشد كه بعد در ارتقاى معرفت دينى ببيند آن حرف، حرفِ نادرستى بوده است. نه، درست؛ منتها ساده. بنابراين حرف دينى در همه سطوح بايستى صحيح باشد.[١]
با توجه به سخن صريح مقام معظم رهبرى، بر مديران و برنامهسازان رسانه ملى لازم است كه از طرح هرگونه مطلب نادرست و مطالب سستى كه چندان پايه و اساسى ندارند- حتى اگر در برخى كتابها مطرح شده يا به گونهاى در جامعه رواج يافته باشد- جلوگيرى كنند.[٢]
٥. استفاده نكردن از متنهاى بىمحتوا يا كممحتوا
اگرچه قالب ادبى اعم از شعر يا نثر وسيله مناسبى براى انتقال مفاهيم دينى و از جمله معارف مهدوى است و در ايجاد انس و ارتباط ميان مردم و موعود منتظَر بسيار مؤثر مىباشد، ولى بايد توجه داشت كه در استفاده از اين قالب هم نمىتوان نسبت به محتوا و مضمون بىتفاوت بود و از هر متنى صرفاً به دليل زيبايى و داشتن آرايههاى ادبى استفاده كرد.
متأسفانه بسيار ديده مىشود كه مجريان برنامههاى صدا و سيما به ويژه در برنامههاى زنده، شعر يا قطعه ادبى را با آب و تاب در مدح و ثناى امام عصر (ع) مىخوانند، بىآنكه توجه كنند كه آيا اين شعر يا قطعه ادبى چيزى به معرفت مردم اضافه مىكند يا اينكه انس آنان با امامشان را بيشتر مىكند يا خير؟ سخنان رهبرى در اين زمينه خواندنى است:
گاهى انسان برنامهاى را مىبيند كه شخصى با شدّ و مدّ و مثل يك قطعه ادبى، فرضاً راجع به امام هفتم، موسى بن جعفر (ع)، حرف مىزند: «در سرادق ملكوت!» كه هيچ معنا ندارد و مثل پفك بزرگ است. اين كارها نه ايمان كسى را زياد مىكند، نه لذتى دارد، نه هنر نويسندگى، به معناى حقيقى كلمه، در اين كار به كار رفته، چرا ما اين برنامهها را پخش مىكنيم؟! ... به جاى صداى آن طورى، چند فضيلتِ درست، منطقى- با سند درست- از امام موسى بن جعفر (ع) نقل كند و زندگى او را شرح دهد؛ انسان گوش مىكند، لذت مىبرد، معرفت و محبتش زياد مىشود، دلش از شنيدن مناقب اين بزرگواران روشن مىشود.[٣]
بنابراين، نبايد تصور كرد رسالت صدا و سيماى جمهورى اسلامى در زمينه ترويج و گسترش معارف مهدوى تنها به اينكه در شبهاى جمعه يا آخرين ساعات روز جمعه، دقايقى را به امام زمان (ع) اختصاص دهد و با پخش چند شعر و قطعه ادبى همراه با تصاويرى از مسجد مقدس جمكران مردم را سرگرم كند، خلاصه مىشود، رسالت رسانه ملى آنگاه به طور كامل محقق مىشود كه برنامههاى مهدوى موجب افزايش معرفت و محبت مردم نسبت به امام عصر (ع) گردد.
٦. نوآورى در قالب و محتوا
با نگاهى اجمالى به برنامههايى كه صدا و سيماى جمهورى اسلامى در سالهاى اخير در زمينه موضوع مهدويت توليد و پخش كرده است، به روشنى مىتوان دريافت كه اين برنامهها