در ميان بيش از ٢٠٠٠ تابلويى كه فرا راه راهيان نور و منتظران ظهور نصب شده، تنها پنج تابلو وجود دارد كه تاريخ قطعى ظهور و فاصله مشخص سالكان كوى محبوب تا سرمنزل مقصود را چون شمارش گر معكوس نشان مى دهد. اين تابلوهاى پنج گانه «علايم حتمى» نام دارند.

حكمت بالغه حق تعالى ايجاب كرده كه اين تابلوها فقط در آستانه ظهور نصب شود، تا سالكان ديار محبوب، كه همه اصول ايمنى را رعايت كرده، شب هاى تيره و تاريك دوران غيبت را پشت سرنهاده، چشم اميد به افق دوخته، فرا رسيدن لحظه وصال را شماره كنند، با مشاهده نخستين تابلو، تاريخ دقيق وقت ظهور را پيش بينى نموده، با آرامش خاطر گام در كوى محبوب بگذارند.

٣. علايم حتمى‌

در روايات فراوان به حتمى بودن پنج نشانه از نشانه هاى ظهور در مورد آنها تصريح و تأكيد شده است، كه به يك نمونه از آنها اشاره مى كنيم:

شيخ صدوق با سلسله اسنادش از امام صادق (ع) روايت كرده كه فرمود:

قبل قيام القائم خمس علامات محتومات: اليمانى، و السفيانى، و الصيحة، و قتل النفس الزكيّه و الخسف بالبيداء.

پيش از قيام قائم (ع) پنج نشانه حتمى هست كه عبارتند از: يمانى، سفيانى، صيحه، قتل نفس زكيه و خسف زمين بيدا.[١]

شيخ صدوق اين حديث را با پنج واسطه از امام صادق (ع) روايت كرده كه همه آنها مورد اعتماد و استناد هستند، و اينك اشاره اى كوتاه به نام و ميزان وثاقت آنها:

١. محمد بن حسن بن احمد بن وليد: پيشتاز رجاليون، مرحوم نجاشى بر وثابت او تأكيد كرده است.[٢]

٢. حسين بن حسن بن ابان: ابن داود حلّى بر وثاقت او تصريح كرده است.[٣]

٣. حسين بن سعيد بن حماد بن سعيد مهران اهوازى: شيخ طوسى بر وثاقت او تصريح نموده است.[٤]

٤. محمد بن ابى عمير: وى علاوه بر اينكه در ميان خاصه و عامه از موثق ترين انسان ها بود،[٥] از اصحاب اجماع نيز به شمار مى آيد؛ يعنى هر حديثى كه سندش تا او صحيح باشد، بررسى اسناد بعدى لازم نيست؛[٦] زيرا او ملتزم بود كه فقط از افراد مورد وثوق روايت كند.

٥. عمر بن حنظله: در وثاقت عمر بن حنظله همين بس كه امام صادق (ع) بر صداقت او در نقل حديث تصريح نموده‌[٧] و محمد بن ابى عمير كه از اصحاب اجماع است، از او روايت كرده است.

در اين زمينه احاديث فراوانى نقل شده، كه در اينجا به همين يك حديث كه سند معتبر و متن گويايى دارد، بسنده كرديم.

٤. خروج سفيانى‌

از نظر تسلسل زمانى اولين نشانه از نشانه هاى حتمى كه پيش از ديگر نشانه رخ مى دهد و فرارسيدن انفجار نور و سپرى شدن شب ديجور غيبت را نويد مى دهد، خروج سفيانى است.

خوشبختانه خروج سفيانى در روايات اسلامى بسيار دقيق، روشن و شفاف بيان شده و هرگز قابل انطباق با هيچ فرد ديگرى نيست.

جالب تر اينكه علاوه بر روايات كلى علايم پنجگانه، در مورد خروج سفيانى به طور مستقل بر حتمى بودن آن تصريح و تأكيد شده است. ما در اينجا به چند حديث مورد اعتماد و استناد اشاره مى كنيم:

يك. عبدالله بن جعفر حميرى، از احمد بن محمد بن عيسى، از ابن اسباط، از حضرت ابوالحسن امام رضا (ع) روايت كرده كه فرمود:

إنّ أمر القائم حتم من الله، و أمر السّفيانىّ حتم من الله، و لايكون قائم إلّا بسفيانىّ.

قيام قائم (ع) از سوى خداوند حتمى است، خروج سفيانى نيز از سوى خداوند حتمى است، هرگز بدون سفيانى، قائمى نخواهد بود.[٨]

اين حديث را «عبدالله بن جعفر حميرى» با دو واسطه از امام رضا (ع) روايت، و آن را در كتاب گرانسنگ قرب الإسناد ثبت كرده است.

ابوالعباس، عبدالله بن جعفر حميرى، در عهد غيبت صغرا مى زيست، شخصيت برجسته قم و شيخ قمى ها بود، آثار فراوان از خود به يادگار نهاده، از جمله: قرب الإسناد إلى الرّضا (ع).[٩] شيخ طوسى بر وثاقت او تصريح كرده است.[١٠]

اما دو واسطه:

١. احمد بن محمد بن عيسى اشعرى: شيخ طوسى او را نيز توثيق نموده است.[١١]

٢. على بن اسباط: مرحوم نجاشى، پيشتاز علماى رجال، او را توثيق نموده است.[١٢]

در اين حديث كه با سند صحيح به ما رسيده، علاوه براينكه خروج سفيانى از نشانه هاى حتمى معرفى شده، تصريح گرديده كه هرگز بدون سفيانى قائمى در كار نيست.

دو. شيخ صدوق با سلسله اسنادش از ابوحمزه ثمالى روايت مى كند كه گفت: به محضر امام صادق (ع) عرض كردم كه پدر بزرگوارتان امام باقر (ع) مى فرمود: