برمى خيزند و در صدد جنگ برمى آيند كه امام مهدى (ع) همانند همه اولياى الهى با شيوه هاى مختلف آنها را به راه راست فراخوانده از وارد شدن به جنگ برحذر مى دارد و چنانكه در فرموده امام صادق (ع) آمده است:

آن حضرت آنان را با كلامى حكيمانه دعوت به پذيرش حق مى كند و با زيباترين و شيرين ترين سخنان آنها را موعظه مى كند كه بسيارى از آنها توجه كرده به حقّ گردن مى نهند و دست از مخالفت و ستمگرى و تعدى برمى دارند ...[١]

با اين همه افرادى هم پيدا مى شوند كه همچنان عناد ورزيده و بر موضع ظالمانه خود پافشارى مى كنند؛ حضرت مجبور مى شوند كه در مقابل آنها به شيوه هاى قهرآميز متوسل شوند. در اشاره به اين حقيقت، در روايات مى خوانيم كه آن حضرت از ظالمان و ستم پيشگان انتقام مى گيرد[٢] تا جور و ستم را از ريشه بركند؛

شوكت و عظمت پوشالى سركشان را درهم شكند؛ كاخ شرك و نفاق را ويران سازد و شاخه هاى گمراهى و شقاوت و فسق و فجور را قطع كند ....[٣]

اينجاست كه مسئله انتقام خون به ناحق ريخته شده مظلومان عالم از آدم (ع) تا آخرالزمان مطرح مى شود چنانكه در بخشى از دعاى ندبه در اشاره به اين واقعيت مى خوانيم:

كجاست آن كه انتقام خون انبياء و فرزندان انبياء را مى گيرد و خون كشته در كربلا را باز مى ستاند ....[٤]

از مشاهده اين قبيل تعابير برخى به اين اشتباه دچار شده اند كه آن حضرت چگونه از كسانى كه در زمان شهادت امام حسين (ع) حضور نداشتند انتقام خواهد گرفت، مگر مى توان فرزندان را به جرم گناهان پدرانشان به قتل رساند؟ برخى از روايات به اين قبيل توهمات پاسخ داده اند. از جمله، در روايتى كه از امام رضا (ع) نقل شده، وقتى از آن حضرت سؤال مى شود: درباره اين سخن از امام صادق (ع) كه فرمودند: «هنگامى كه قائم ما قيام كند نسل كشندگان امام حسين (ع) را به كيفر جنايت پدرانشان به قتل مى رساند» چه مى فرماييد؟

ايشان (ع) فرمودند: «بلى، چنين روايتى حق است.»

آنان پرسيدند: اين كار چگونه با مضمون آيه اى كه مى فرمايد: «هيچ كس بار گناه ديگرى را به دوش نمى كشد.»[٥] جور در مى آيد؟ امام (ع) فرمودند:

سخن خداوند متعال كاملًا صحيح است، اما بحث در اين است كه ايشان آن دسته از فرزندان قاتلان امام حسين (ع) را به قتل مى رساند كه آنها به آن جنايت هولناك پدرانشان دل خوش مى دارند و حتى به آن افتخار مى كنند. و هركس كه به بدكارى رضايت دهد، همانند انجام دهنده آن است. از اين رو اگر مردى در مشرق به ناحقّ كشته شود و ديگرى در مغرب بر آن رضايت دهد در پيشگاه خداوند شريك قتل آن بى گناه محسوب مى شود و قائم آل محمّد (ع) هم وقتى كه قيام مى كند آنان را به خاطر رضايتشان به جنايات پدرانشان و افتخار و مباهاتشان به آن جنايت، كيفر مى كند.[٦]

نتيجه آن كه امام زمان (ع) پس از ظهور، هرگز، خود آغاز كننده جنگى نخواهد بود و آن جنگ و خونريزى عظيمى كه از آن سخن به ميان مى آيد قبل از ظهور به دست سران حكومت هاى ظالم و استكبارى به بشريت تحميل خواهد شد و آن گاه كه آن حضرت در نتيجه عناد اهل باطل مجبور به مبارزه قهرآميز با آنها مى شود، ابتدا با حكمت و موعظه نيكو آنان را به پذيرش حق دعوت كرده و از مقابله با خود برحذر مى دارد و در آن مرحله نيز تنها با طغيان گران و سركشان عنود به جنگ خواهد پرداخت تا دست از عناد بردارند و از هرگونه تعدى و ستم به ديگران خوددارى كنند و اين همان روشى است كه همه انبياى الهى آن را به كار بسته اند بدون اينكه كوچك ترين صدمه اى به انسان هاى بى گناه و مستضعف وارد شود.

به بيان ديگر آن حضرت در حقيقت در راستاى دفاع از حق و حقوق توده هاى مردم و براى رهايى آنها از ستم ستمگران به جنگ اقدام مى كنند؛ لذا وقتى سؤال مى شود كه امام زمان (ع) پس از ظهور چگونه عمل خواهد كرد؟ در روايتى آمده است كه: به سيره و روش جد بزرگوارش رسول اكرم (ص) عمل خواهد كرد.

پى نوشت ها:

١. وَ ما أَرْسَلْناكَ إِلَّا رَحْمَةً لِلْعالَمِينَ، سوره انبياء (٢١)، آيه ١٠٧.

[٢]. كلينى، محمد بن يعقوب، اصول كافى، ج ١، ص ٢٠٠.

[٣]. همان، ج ٤، ص ٥٧٧.

[٤]. طاهرى، حبيب الله، سيماى آفتاب، ص ٩.

[٥]. مجلسى، محمدباقر، بحارالأنوار، ج ٥٣، ص ١١.

[٦]. موسوى اصفهانى، محمدتقى، مكيال المكارم، ج ١، ص ٤٩.

[٧]. فيومى اصفهانى، جواد، صحيفة المهدى، ص ١٣٩ و دعاى ندبه و ....

[٨]. همان، ص ١٤٠.

[٩]. سوره فاطر (٣٥)، آيه ١٨.

[١٠]. مجلسى، محمدباقر، همان، ح ٤٥، ص ٢٩٥ و بحرانى، سيدهاشم، تفسير برهان، ج ٢، ص ٤١٨. شيخ صدوق، محمد بن على بن الحسين، عيون اخبار الرضا (ع)، ج ١، ص ٢٧٣.