علامه طباطبايى در تفسير اين آيه، پس از اشاره به اختلاف نظر فراوانى كه در ميان مفسران در زمينه مراد از اين آيه وجود دارد، و همچنين بيان ديدگاه خود در اين زمينه، مى فرمايد:

آنچه از همه مطالب برآمد اين شد كه خداى سبحان به كسانى كه ايمان آورده و عمل صالح انجام مى دهند، وعده مى دهد كه به زودى جامعه اى برايشان تكوين مى كند كه جامعه به تمام معنا صالح باشد، و از لكه ننگ كفر و نفاق و فسق پاك باشد، زمين را ارث برد و در عقايد افراد آن و اعمالشان جز دين حق، چيزى حاكم نباشد، ايمن زندگى كنند، ترسى از دشمن داخلى يا خارجى نداشته باشند، از كيد نيرنگ بازان، و ظلم ستمگران و زورگويى زورگويان آزاد باشند. و اين مجتمع طيب و طاهر با صفاتى كه از فضيلت و قداست دارد هرگز تا كنون در دنيا منعقد نشده و دنيا از روزى كه پيامبر (ص) مبعوث به رسالت گشته تا كنون، چنين جامعه اى به خود نديده، ناگزير اگر مصداقى پيدا كند، در روزگار مهدى (ع) خواهد بود؛ چون اخبار متواترى كه از رسول خدا (ص) و ائمه اهل بيت (ع) در خصوصيات آن جناب وارد شده از انعقاد چنين جامعه اى خبر مى دهد[١].

نتيجه گيرى:

حاصل مباحثى كه در اين قسمت بيان شد اين است كه، براساس يك سنت تغييرناپذير الهى، حاكميت نهايى جهان از آن صالحان و مستضعفان است و بالاخره روزى جهان در اختيار صاحبان واقعى آن؛ يعنى بندگان صالح و مؤمنان به خدا و رسول او، قرار مى گيرد. در اين روز جهانيان طعم شيرين عدالت، امنيت و معنويت را مى چشند و بى هيچ بيم و هراسى خداى يگانه را پرستش مى كنند. اما پرسش اين است كه اين سنت الهى به دست چه كسى محقق خواهد شد؟

ترديدى نيست كه امام مهدى (ع) تنها تحقق بخش اين سنت الهى در تاريخ است و جز او كسى نخواهد توانست وعده خدا بر حاكميت صالحان را محقق كند. بنابراين مى توان نتيجه گرفت كه چون امام مهدى (ع) تنها ذخيره الهى براى تحقق سنت ياد شده است، خداوند او را از راه هاى گوناگون يارى خواهد داد تا بتواند سنتش را در ميان بندگان جارى و وعده اش را محقق سازد. در اين صورت جايى براى اين پرسش كه آن حضرت چگونه در برابر همه دنياى ظلم مى ايستد و چگونه قدرت هاى نظامى و سياسى زمان ظهور را در هم مى شكند؟ باقى نمى ماند.

پى نوشت ها:

[١]. ر. ك: مطهرى، مرتضى، قيام و انقلاب مهدى (ع)، ص ١٧.

[٢]. ر. ك: طباطبايى، سيد محمد حسين، ترجمه تفسير الميزان، ترجمه سيدمحمدباقر موسوى همدانى ج ١٠، ص ١٠٤- ١٠٥.

[٣]. همان، ص ١٠٥.

[٤]. مطهرى، مرتضى، همان، ص ١٩.

[٥]. طباطبائى، سيد محمد حسين، همان، ج ١٠، ص ١٣٢.

[٦]. همان، ج ١٣، ص ٤٢٦- ٤٢٧.

[٧]. سوره نور (٢٤)، آيه ٥٥.

[٨]. سوره زمر (٣٩)، آيه ٧٤.

[٩]. سوره مؤمنون (٢٣)، آيه ١١.

[١٠]. طباطبائى، سيد محمد حسين، همان، ج ١٤، ص ٤٦٥- ٤٦٦.

[١١]. همان، ج ١٥، ص ٢١٥.