«رسول» به نظر برخى، از ريشه «رِسل» به معناى برخاسته با تأنّى است و «رسول» به معناى برخاسته است. واژه رسول، گاهى به «پيام» اطلاق مى‌شود و گاهى درباره شخص پيام‌آور به كار مى‌رود[١]. به نظر برخى ديگر، «ارسال» به معناى فرستاده و تسليط و «رسول» به معناى فرستاده شده است‌[٢]. «رسول» در اطلاق قرآن كريم و روايات به معناى فرستاده و پيام‌آور است‌[٣].

در تفاوت ميان «نبى» و «رسول» ديدگاه‌هاى گوناگونى وجود دارد[٤]. برخى از بزرگان معاصر عقيده دارند كه از لحاظ مفهومى، گرچه بين معناى لغوى «نبوّت» و «رسالت» اشتراكى نيست؛ ليكن با توجّه به لازمه رسالت، مفهوم «نبوّت» از مفهوم «رسالت»، اعم است. لازمه رسالت كه داشتن پيامى از طرف خداست، اين است كه رسول، از آن پيام باخبر باشد. از لحاظ مصداقى، از آيات و روايات استفاده مى‌شود كه نسبت ميان «نبى» و «رسول»، عموم و خصوص مطلق است‌[٥]. از اين‌رو، هر «رسول»، «نبى» است؛ ليكن هر «نبى»، «رسول» نيست. برخى از بزرگان مانند علّامه طباطبايى در تفاوت «نبى» و «رسول» عقيده دارند:

نبى كسى است كه صلاح زندگى و مرگ مردم را براى آنان روشن مى‌كند، چه از اصول دين باشد و چه از فروع آن و اين روشنگرى براساس اقتضاى عنايت الهى به هدايت مردم به سعادتشان است. رسول، آورنده رسالت خاصّ مشتمل بر اتمام حجّت است، به گونه‌اى كه مخالفت با او هلاكت يا عقاب را به دنبال دارد، همان‌گونه كه مى‌فرمايد: «لِئَلَّايَكُونَ لِلنَّاسِ عَلَى اللَّهِ حُجَّةٌ بَعْدَ الرُّسُلِ»[٦] و از سخن خدا معلوم مى‌گردد كه فرق ميان اين دو بيش از فرق مفاد لفظشان، اين است كه ميان خدا و بندگانش براى نبى، شرافت علم به خدا و آنچه نزد اوست، وجود دارد[٧].

در روايتى از امام رضا عليه السلام در فرق ميان «رسول» و «نبى» اين‌گونه نقل شده است: «رسول» كسى است كه جبرئيل بر او نازل شود و او را ببيند و سخنش را هم بشنود و بدو وحى فرود آورد و بسا باشد كه در خواب بيند؛ مانند خواب ابراهيم عليه السلام. «نبى» بسا سخن را بشنود