«اى على! اگر تو نبودى، مؤمنان پس از من شناخته نمى‌شدند و به راستى كه پس از پيامبر، او امّت را از گمراهى به هدايت و از نابينايى به بصيرت رسانه و اوست رشته محكم الهى و اوست راه مستقيم.»

معرفى امام على عليه السلام به عنوان صراط مستقيم الهى، چنان‌كه خودشان فرمودند: «انَا صِراطُ المُستَقيم وَ عُروَه‌ة الوُثْقى التَّى لانفِصامُ لَها؛[١] من صراط مستقيم خداوند و دستاويز محكمى هستم كه به آن چنگ مى‌زنند.» به مقام «ولايت» و «قربت» ايشان در درگاه خداوندى برمى‌گردد؛ چنانچه انتخاب حضرت به عنوان وصىّ و جانشين پيامبر اكرم صلى الله عليه و آله و سلم نيز معطوف به مقام ولايت ايشان است.

افضليت، اشرفيت، اولويّت و تقدّم حضرت نبىّ اكرم صلى الله عليه و آله و سلم نسبت به كلّ موجودات و از جمله همه انبياء و رسل، پيش و بيش از آنكه معطوف به مقام «نبوّت و رسالت» حضرت باشد، معطوف به مقام «قربت» ايشان نزد پروردگار است.

اين «قرابت» و نزديكى است كه درجه «ولايت» را معلوم مى‌سازد.

نسبت ميان «قرابت و ولايت» (به معنى ميزان تصرّف و حقّ تصرّف) را در روابط و مناسبات جارى ميان خودمان پذيرفته و آن را مراعات مى‌داريم.

مى‌خواهم عرض كنم، درك اين نسبت، فطرى و ذاتى وجود بشر است.

هيچ به رابطه و نسبت ميان فرزندان يك خانه و ميزان دخل و تصرّف آنها در امور و دارايى خانوادگى توجّه كرده‌ايد؟ فرزندان خانواده را اهل خانه، محرم خانه، صاحب كليد و اذن دخل و تصرّف در مايملك و دارايى خانوادگى و حتّى ميراث بر پدر مى‌شناسند. بعد از پدر، پسر ارشد، صاحب انگشترى پدر مى‌شود و ارث پدرى از شير مادر نيز براى فرزندان شيرين‌تر و پاكيزه‌تر است.

راز اين همه برخوردارى و محرمى و اختيار، به ميزان تقرّب و نزديكى فرزندان به پدر و مادر و خانواده برمى‌گردد. حال به ميزان برخوردارى، محرمى و اختيار عمل عموزاده‌ها، خاله‌زاده‌ها و عمّه‌زاده‌ها از همين خانه و خانواده توجّه كنيد، هيچ كدام جاى فرزندان خانواده و اختيارات ايشان را نمى‌گيرند. چنانچه اين نسبت به سطح همسايگى، هم‌ولايتى، هم‌ميهنى تنزّل بيابد، به همين نسبت هم ميزان برخوردارى و محرمى و اختيار عمل ها نسبت به آن خانواده، كم و كمتر مى‌شود تا آنجا كه به دشمنى و كين‌ورزى مى‌انجامد.

«تقرّب»، ميزان محرمى و لاجرم ميزان برخوردارى و اختيار عمل را كه همان ولايت است و حقّ تصرّف را معلوم مى‌سازد. چنانچه شخصى قصد رفتن به خانه‌اى و ديدار از خانواده‌اى را داشته باشد، امين‌ترين و صادق‌ترين شخص راهنما و بلد به سوى آن خانه و