در مكتب اهل بيت - معاونت امور فرهنگى مجمع جهاني اهل بيت - الصفحة ٣٣ - سرگردانى پيروان خلفا در تفسير حديث!
حكومت هيچ كدام از خلفا غير از خلفاى چهارگانه اجماع و اتّفاق نظر پيدا نكردهاند؛ از اين رو، در تشخيص و تعيين خلفاى دوازدهگانه دچار حيرت و سرگردانى شدهاند.
براى مثال، خلفاى دوازدهگانه در نظر ابن كثير عبارتند از:
«خلفاى چهارگانه، عمربن عبدالعزيز، بعضى از بنىعبّاس و گفته است كه ظاهراً مهدى نيز از اين افراد مىباشد».[١]
و قاضى دمشقى گفته است كه:
«اين دوازده نفر عبارتند از: خلفاى چهارگانه، معاويه، يزيد بن معاويه، عبدالملك بن مروان و فرزندان چهارگانهاش: وليد، سليمان، يزيد و هشام و آخرين آنان عمر بن عبدالعزيز بوده است».[٢]
و به نظر ولىالله محدّث- چنان كه در قرة العينين گفته و در عون المعبود از آن نقل گرديده است- اينان عبارتند از:
«خلفاى چهارگانه: معاويه، عبدالملك بن مروان، فرزندان چهارگانهاش، عمربن عبدالعزيز و وليدبن يزيد بن عبدالملك».
سپس از مالك بن انس نقل كرده است كه او «عبدالله بن زبير» را نيز در اين جمع داخل كرده است، امّا خودش سخن مالك را رد كرده و گفته است:
[١] - تفسير القرآنالكريم، ابن كثير: ٢/ ٣٤( در تفسير آيه دوازدهم از سوره مائده).
[٢] - شرح العقيدة الطحاويّه، قاضى دمشقى: ٢/ ٧٣٦.