اين پنج دسته از روايات متظافر، در صدد تبيين مفهوم مهدويّت و تشخيص حضرت مهدى (عج) مى‌باشند و كسى كه در آنها دقّت كند، در مى‌يابد كه به تدريج، تخصيص بيشترى يافته‌اند تا اين كه در شخص معيّنى متمركز شده‌اند.

شهيد صدر (قدس سره) در توضيح اين روايات، فرموده است:

«اين روايات به درجه بالايى از كثرت و انتشار رسيده‌اند، در حالى كه ائمّه (عليهم السلام) جانب احتياط و تقيّه را در سطح عمومى رعايت مى‌كردند تا آن وجود عزيز، در معرض تعرّض و دشمنى قرار نگيرد».[١]

بايد اضافه كرد كه تنها كثرت روايات، معيار قبول آنان نيست بلكه علاوه بر آن، دلايل و نشانه‌هاى ديگرى وجود دارد كه صحّت آنها را مستدل مى‌سازد. براى مثال حديث شريف نبوى كه مى‌فرمايد:

«خلفاى بعد از آن حضرت، دوازده امام، يا خليفه، يا امير هستند».

با عنايت به اختلافى كه در متن حديث در طرق مختلف وجود دارد، در بيش از ٢٧٠ روايت نقل شده است‌[٢] كه در مشهورترين‌

[١] - ر. ك: الغيبه الكبرى، محمّد صدر: ٢٧٢ و ما بعدها.

[٢] - التاج الجامع للاصول: ٣/ ٤٠. وى مى گويد: اين را مسلم، بخارى و ترمذى روايت كرده‌اند و براى بررسى حديث و طرق آن، به كتاب الامام المهدى تأليف على محمّد على دخيّل مراجعه كنيد.