مسائل طبى از نگاه فقه اسلامى - فياض، شيخ محمد اسحاق - الصفحة ٩٧ - اعمال پزشكى موجب ديه شرعى
مخير است بين پرداخت از خود عين ديه يا قيمت آن و ولى مقتول نمى تواند او را مجبور به پرداخت يكى از آنها نمايد. اما پرداخت تدريجى با امكان پرداخت آن در يك دفعه، منوط به رضايت ولى مقتول است. در مورد قيمت شتر، طلا، نقره، گوسفند و گاو، بايد به اهالى خبره مراجعه شود.
- آيا كفاره بر من واجب مى شود؟
جواب:
بلى! در فرض مسأله بر شما كفاره واجب ميشود و آن، كفاره جمع است؛ در صورتى كه منظور از تقصير در عمليات، اين باشد كه او ملتفت بوده كه قطع شريان سالم معمولًا به مرگ منجر مى شود و در عين حال به قطع آن اقدام كرده است. در اين فرض، قتل عمدى محسوب مى شود. بلى اگر قطع آن معمولًا به مرگ منجر نمى شده و او قصد قتل او را نداشته است، قتل شبيه عمد خواهد بود و كفاره آن كفاره جمع نيست.
- آيا من مستحق تغليظ ديه هستم يا نه؟
جواب:
در فرضى مسأله، مستحق تغليظ[١] ديه نيستيد.
[١] . تغليظ، كلمه عربى و در لغت به معناى تشديد، تأكيد و غليظ ساختن است. اما در فقه به ديهاى گفته مى شود كه به مقدار يك سوم افزون از ديه معمولى است و براى مواردى چون قتل در ماههاى حرام يا در حرم مكه تعيين شده است. ماههاى حرام عبارت از ماه هاى: رجب، ذى القعده، ذى الحجه و محرم است. حكم تغليظ ديه مستند به روايات و مورد اجماع فقها است. براى تفصيل به كتابهاى فقهى، مبحث ديه مراجعه شود. در فقه امام شافعى تغليظ ديه به اين معنى آمده است كه ديه از سه نوع شتر داده شود( سى شتر با كمال سن ٣ سالگى و سى شتر با كمال سن ٤ سالگى و چهل شترى كه باردار باشد). همچنين ديه به صورت حال و فورى پرداخت شود نه مؤجل. همچنين تنها از مال خود قاتل پرداخت شود نه از مال اولياى او در اين مورد به كتابهاى فقه شافعى مراجعه شود.( مترجم)