مسائل طبى از نگاه فقه اسلامى
(١)
يادداشت مترجم
١٣ ص
(٢)
مقدمه
١٧ ص
(٣)
مرگ بالينى
٢١ ص
(٤)
اهدا و پيوند اعضا
٢٤ ص
(٥)
اهداى خون
٣٧ ص
(٦)
پيشگيرى از باردارى
٣٨ ص
(٧)
بارورى مصنوعى
٤٣ ص
(٨)
حكم اجزاى بدن
٤٤ ص
(٩)
مسائلى درباره جنين
٤٧ ص
(١٠)
عمليات شبيه سازى ژنتيك
٤٨ ص
(١١)
احكام عمليات جراحى
٥٣ ص
(١٢)
تخصصهاى پزشكى
٥٦ ص
(١٣)
طبابات بدون تخصص
٥٧ ص
(١٤)
خطا در تشخيص مرض
٥٨ ص
(١٥)
استعمال و خريد و فروش دوا
٦٣ ص
(١٦)
اجازه درمان به پزشك
٦٦ ص
(١٧)
آموزش و تمرين دانشجوى طب از طريق درمان بيمار
٧٠ ص
(١٨)
انجام آزمايشهاى پزشكى بر بيماران
٧٥ ص
(١٩)
احكام كالبدشكافى(تشريح)
٧٩ ص
(٢٠)
رفتار با جنس مخالف
٨٤ ص
(٢١)
اعمال پزشكى موجب ديه شرعى
٩٠ ص
(٢٢)
احكام متفرقه
١١٣ ص
(٢٣)
تغيير جنسيت
١١٥ ص
(٢٤)
كاشتن مو
١١٥ ص
(٢٥)
ختنه اطفال
١١٦ ص
(٢٦)
خلوت در اطاق عمليات
١١٦ ص
(٢٧)
مزد(فيس) داكتر
١١٨ ص
(٢٨)
كنترل جمعيت
١٢٠ ص
(٢٩)
استعمال سونار
١٢٠ ص
(٣٠)
سقط جنين
١٢١ ص
(٣١)
ضرورت اطلاع از آخرين تحولات پزشكى براى داكتر
١٢١ ص
(٣٢)
اجبار اعتصاب كننده به غذا خوردن
١٢٢ ص
(٣٣)
درمان با تناول مواد حرام
١٢٣ ص
(٣٤)
انجام آزمايشهاى پزشكى بر حيوان
١٢٤ ص
(٣٥)
انجام آزمايشهاى پزشكى بر كافر
١٢٤ ص
(٣٦)
نجاست اجزاى تشكيل دهنده خون
١٢٥ ص
(٣٧)
گرفتن اموال دولت
١٢٦ ص
(٣٨)
نصيحت و سفارش طبى
١٢٧ ص
(٣٩)
ضميمه ها
١٢٩ ص
(٤٠)
سلولهاى بنيادى
١٣١ ص
(٤١)
نكته اول اسلام دين جهانى جاويدانه
١٣٩ ص
(٤٢)
نكته دوم اسلام دين دانش، عدالت و برابرى
١٤٣ ص
(٤٣)
تكميل و تطبيق
١٦٠ ص

مسائل طبى از نگاه فقه اسلامى - فياض، شيخ محمد اسحاق - الصفحة ٥٩ - خطا در تشخيص مرض

بنابراين، آيا داكتر از نگاه شرعى مسئول خطاها در دو حالت ذيل مى‌باشد:

١. در ميان مراجعين داكتر سروصدا و ازدحام شديدى بوده و در اثر آن داكتر در نوشتن نسخه درمان، خطا كرده است؟

جواب:

هر گاه خطا در نوشتن يك كلمه به جاى كلمه ديگر يا شربتى به جاى شربت ديگر ناشى از تسامح و سهل انگارى داكتر بوده است، او مقصر است؛ هرچند خطا به خاطر ازدحام زياد مراجعين بوده است. اگر اين عمل به مرگ بيمار منتهى شود، علاوه بر گناه، ديه دارد. اگر ناشى از تقصير و سهل انگارى او نباشد، گناه ندارد ولى بر او ديه تعلق مى گيرد.

٢. اگر ازدحام شديد نباشد ولى خود داكتر در كار خود سهل انگار بوده و نسخه را اشتباهى نوشته كه به مصرف دواهاى اشتباه منجر شده است؟

جواب:

جواب آن از آنچه گذشت روشن مى گردد.

سوال ٤٦:

من داكتر هستم و نسخه‌هايى را براى بيماران مى‌نويسم، ولى مشكل اين است كه دستخط من غير واضح و ناخوانا است كه بسيارى اوقات به دادن دواهاى غلط توسط دواخانه منجر مى شود؛ زيرا دوافروش نمى‌تواند خط مرا درست بخواند و من براى خوب شدن خطم زياد كوشش كردم، ولى‌