١ ص
٣ ص
٤ ص
٥ ص
٦ ص
٧ ص
٨ ص
٩ ص
١٠ ص
١١ ص
١٢ ص
١٣ ص
١٤ ص
١٥ ص
١٦ ص
١٧ ص
١٨ ص
١٩ ص
٢٠ ص
٢١ ص
٢٢ ص
٢٣ ص
٢٤ ص
٢٥ ص
٢٦ ص
٢٧ ص
٢٨ ص
٢٩ ص
٣٠ ص
٣١ ص
٣٢ ص
٣٣ ص
٣٤ ص
٣٥ ص
٣٦ ص
٣٧ ص
٣٨ ص
٣٩ ص
٤٠ ص
٤١ ص
٤٢ ص
٤٣ ص
٤٤ ص
٤٥ ص
٤٦ ص
٤٧ ص
٤٨ ص
٤٩ ص
٥٠ ص
٥١ ص
٥٢ ص
٥٣ ص
٥٤ ص
٥٥ ص
٥٦ ص
٥٧ ص
٥٨ ص
٥٩ ص
٦٠ ص
٦١ ص
٦٢ ص
٦٣ ص
٦٤ ص
٦٥ ص
٦٦ ص
٦٧ ص
٦٨ ص
٦٩ ص
٧٠ ص
٧١ ص
٧٢ ص
٧٣ ص
٧٤ ص
٧٥ ص
٧٦ ص
٧٧ ص
٧٨ ص
٧٩ ص
٨٠ ص
٨١ ص
٨٢ ص
٨٣ ص
٨٤ ص
٨٥ ص
٨٦ ص
٨٧ ص
٨٨ ص
٨٩ ص
٩٠ ص
٩١ ص
٩٢ ص
٩٣ ص
٩٤ ص
٩٥ ص
٩٦ ص
٩٧ ص
٩٨ ص
٩٩ ص
١٠٠ ص
١٠١ ص
١٠٢ ص
١٠٣ ص
١٠٤ ص
١٠٥ ص
١٠٦ ص
١٠٧ ص
١٠٨ ص
١٠٩ ص
١١٠ ص
١١١ ص
١١٢ ص
١١٣ ص
١١٤ ص
١١٥ ص
١١٦ ص
١١٧ ص
١١٨ ص
١١٩ ص
١٢٠ ص
١٢١ ص
١٢٢ ص
١٢٣ ص
١٢٤ ص
١٢٥ ص
١٢٦ ص
١٢٧ ص
١٢٨ ص
١٢٩ ص
١٣٠ ص
١٣١ ص
١٣٢ ص
١٣٣ ص
١٣٤ ص
١٣٥ ص
١٣٦ ص
١٣٧ ص
١٣٨ ص
١٣٩ ص
١٤٠ ص
١٤١ ص
١٤٢ ص
١٤٣ ص
١٤٤ ص
١٤٥ ص
١٤٦ ص
١٤٧ ص
١٤٨ ص
١٤٩ ص
١٥٠ ص
١٥١ ص
١٥٢ ص
١٥٣ ص
١٥٤ ص
١٥٥ ص
١٥٦ ص
١٥٧ ص
١٥٨ ص
١٥٩ ص
١٦٠ ص
١٦١ ص
١٦٢ ص
١٦٣ ص
١٦٤ ص
١٦٥ ص
١٦٦ ص
١٦٧ ص
١٦٨ ص
١٦٩ ص
١٧٠ ص
١٧١ ص
١٧٢ ص
١٧٣ ص
١٧٤ ص
١٧٥ ص
١٧٦ ص
١٧٧ ص
١٧٨ ص
١٧٩ ص
١٨٠ ص
١٨١ ص
١٨٢ ص
١٨٣ ص
١٨٤ ص
١٨٥ ص
١٨٦ ص
١٨٧ ص
١٨٨ ص

علوم حدیث - علوم حدیث - الصفحة ٢٦ - بررسی محتوایی حدیث استعداد فقر و نقد برخی از دیدگاهها

 

نگاهی به وجوه اعرابی روایت

در بررسی اعرابی و ترجمه‌ای این روایت، تنها نقطۀ محل بحث و تفاوت، در تعلیل نصب جلبابا یا تجفافا است که بسته به مفهوم و معنایی که برای استعداد در نظر
گرفته شود متفاوت خواهد بود، و این امر در اقتران ترجمه و اعراب و مفهوم متون بسیار اهمیت دارد، در اینجا اساس را معانی استعداد قرار می‌دهیم و بر این اساس اعراب روایت را بررسی می‌کنیم:

معنای نخست

بر اساس نخستین معنا و پرکاربردترین استعمال «استعداد»، یعنی تاهب و آمادگی چیزی را یافتن که لازم است و تنها با حرف جر لام همراه می‌شود، نصب «جلبابا» به سه صورت قابل توجیه است که به ترتیب قوت آن در نظر نگارنده ذکر می‌شود:

الف) مفعول به برای حال محذوف و بحث تضمین نحوی: چه بسا بهتر این باشد که «یستعدّ» را متضمن معنای «اتخاذ» گرفت و معنا چنین شود:

«فلیستعدّ للفقر متخذًا جلبابا» و بحث تضمین باب گسترده و درازدامنی دارد که در نصوص عربی، کاربرد فراوان داشته و قابل پی‌گیری است.[١] در این صورت، علاوه بر افزودن بار معنایی لفظ، همراه بودن ایجاز در کلام، و بی‌نیاز بودن از تقدیر‌های متکلفانه، نیازی به تبدیل معنای استعداد از کاربرد اصلی آن به موارد دیگر نخواهد بود.

ب) منصوب به نزع الخافض: بدین معنا که بوده است: «من الجلباب» و «من» حذف شده و جلباب منصوب شده است.

ج) حال برای الفقر: در این حالت، حال از نوع جامد مؤول به مشتق خواهد بود، زیرا در آن مفهوم اصالت است؛ یعنی اصل فقر را بیان می‌کند. البته در اینجا به مجاز و در آیه مبارکی که در ذیل می‌آید، به حقیقت.

در این دو وجه، «جلبابا» در روایت شبیه «طینا» در این آیه قرآن کریم است: G... قالَ
أَ أَسْجُدُ لِمَنْ خَلَقْتَ طیناًF.[٢]

البته تمییز گرفتن جلبابا برای رفع ابهام از استعداد نیز چندان دور از مفهوم نیست، گویی رفع ابهام از چگونگی استعداد برای فقر می‌کند، و بر این اساس جلبابی از فقر معنا


[١].‌ بحث کوتاهی از تضمین، به مناسبتی در مقاله «جلوه‌هایی از آیین سخنوری در دستور سخن نهج البلاغه» به قلم نگارنده در مجله علوم حدیث شماره ٤٩ و ٥٠ ذکر شده است.

[٢]. سوره اسراء، آیه ٦١.