ابو مخنف صاحب یکی از مشهورترین و قدیمی‌ترین آثار در خصوص امام حسین
_ علیه السلام _ است که به روش محدّثان آن را نقل کرده است. شخصیت‌های مهمی نظیر ابوحنیفه دینوری در اخبار الطوال[١] و شیخ مفید در الارشاد،[٢] از آن تأثیر پذیرفته‌اند و برخی با تأثیرپذیری کمتری، از ایشان پیروی کرده‌اند؛ از جمله این افراد: ابن اعثم[٣] خوارزمی در مقتل الحسین _ علیه السلام _[٤] و ابن طاووس در اللهوف فی قتلی الطفوف هستند.[٥] افراد دیگری نیز با اتکای کمتری از او پیروی کرده‌اند.[٦] این مقتل در ضمن تاریخ الطبری به عنوان قدیمی‌ترین منبع و به طور مسند ذکر شده است و مبنای تحقیق این مقاله نقل طبری است.

مقتل منسوب به ابو مخنف

علاوه بر مقتل ابو مخنف در تاریخ طبری، مقتلی وجود دارد که منسوب به ابو مخنف است و چه بسا شهرت محتوای آن به مراتب بیش از مقتل ابو مخنف در تاریخ طبری باشد. نسخه‌های خطی این مقتل مجعول غالباً مربوط به سال‌های ١٢٠٠ به بعد است[٧] و شیخ عباس قمی پس از معرفی ابو مخنف و اثر منسوب به ایشان می‌گوید:

بدان که ابو مخنف کتاب‌های بسیاری در زمینه‌ تاریخ و سیره دارد...، امّا مقتلی که به نام او در اختیار ما است، اثر او نیست و نویسنده آن نامشخص است.[٨]

محسن امین نیز اظهار نظر مشابهی دارد.[٩] علاوه بر این خطاهای فاحشی در این اثر وجود دارد که به برخی از آنها اشاره می‌شود.

[١]. الاخبار الطوال، ص٢٣٠، ٢٣٢، ٢٣٦، ٢٧٩.

[٢]. الارشاد، ص٢٣-١٢٢.

[٣]. الفتوح، ج٥، ص٣١، ٣٢، ٣٥، ٣٧، ٣٨، ٤٥، ٦٥، ٦٦.....

[٤]. مقتل الحسین، ج٢، ص١٩٦، ١٩٧، ١٩٩، ٢١١......

[٥]. اللهوف فی قتلی الطفوف، ص٣٣، ٣٤، ٣٥، ٤٢، ٤٤، ٤٩.....

[٦]. ابن سعد، ترجمه الامام الحسین(ع)، ص٦٥، ٦٩؛ البدایه و النهایه، ج٨، ص١٨٦؛ مقاتل الطالبیین، ص٧٤؛ الامالی، ص٢١٩؛ روضة الواعظین، ص١٨٢.

[٧]. وقفه عندکتاب: مقتل الحسین(ع) لأبی‌مخنف، ص٥٠-٥١.

[٨]. الکنی و الالقاب، ج١، ص١٥٥.

[٩]. اعیان الشیعه، ٤، ص٦١٤.