غيرقانونى و منحل گرديد. درسال ١٣٢٨ ه. ش. حزب با اعلام ماركسيسم- لنينيسم به عنوان مرام حزبى، رويّه خود را كاملًا آشكار ساخت. با آغاز جنبش ملى شدن صنعت نفت حزب توده با دو جناح كيانورى- قاسمى شكل گرفت كه بعدها با سكوت در قبال كودتاى ٢٨ مرداد ٣٢ و فعاليتهاى پشت پرده نقش مهمى در سقوط مصدق داشت. در مرداد ماه ١٣٣٣ با دستگيرى افسران شبكه نظامى و ساير شبكه‌هاى حزب توسط رژيم شاه، عده زيادى، از سوابق حزبى خود ابراز انزجار كردند و به همكارى با رژيم شاه و سازمان امنيت آن دست يازيدند. در دهمين كنگره حزب در اوايل دهه پنجاه، حزب به تعريف و تمجيد از رژيم و رويگردانى از مبارزه پرداخت. در سالهاى ٥٠ تا ٥٦ ه. ش. كه روحانيت با شيوه‌هاى نوينى مبارزه را آغاز كرده بود، حزب به تجديد سازمان پرداخت و پس از پيروزى انقلاب اسلامى، حزبْ پلنوم شانزدهم خود را در تهران برگزار و پشتيبانى خود را از جمهورى اسلامى اعلام كرد. هدف حزب پس از انقلاب اسلامى اين بود كه بتدريج جاى پايى در بين نيروهاى انقلابى باز كرده و در اركان اقتصادى و فرهنگى كشور نفوذ نمايند.

سرانجام با دستگيرى رهبران و كادرهاى اصلى حزب توده، سيل اعترافات و تنقرنامه‌ها آغاز شد و با اعترافات طولانى و گسترده افرادى چون كيانورى و طبرى به جاسوسى و تلاش جهت نابودى نظام، ماهيت اين حزب بر همگان آشكار و به عمر سراسر خيانت ٤٢ ساله حزب توده در ايران پايان داده شد.

٣١- «استالين»

ژوزف وسپاريونوويچ جوگاشويلى، معروف به استالين، ٢١ دسامبر ١٨٧٩ در گرجستان به دنيا آمد. از سن پانزده‌سالگى با مكتب ماركسيسم آشنا شد و از آن به بعد وارد فعاليتهاى سياسى شد و بارها به خاطر اين فعاليتها دستگير و زندانى شد.

در سال ١٩٠٧ ميلادى در كنفرانس سوسيال دموكراتهاى روسيه در لندن، لنين به او لقب استالين (پولاد به زبان روسى) داد.

سرقت ٣٤١٠٠٠ روبل از بانك تفليس در ٢٦ ژوئن ١٩٠٦ كه بزرگترين سرقت تاريخ تا آن وقت بود، او را قهرمان مشهورى در بين كمونيستها ساخت.

در سال ١٩١٢ ميلادى حزب بلشويك رسماً تشكيل شد و استالين به پيشنهاد لنين به عضويت در كميته مركزى آن درآمد و بعداً روزنامه «زوزدا» و سپس «پراودا» را منتشر ساخت. به‌دنبال پيروزى انقلاب اكتبر به سمت رئيس سازمان بازرسى حزب از سوى لنين انتخاب شد و در سال ١٩٢٢ ميلادى به دبير كلى حزب رسيد و تشكيلات آن را قبضه كرد.

لنين در ٢١ ژانويه ١٩٢٤ در گذشت و وصيتنامه او كه حاوى اظهار عدم رضايت وى از استالين بود، به همراه مقالات تند وى عليه استالين، توسط بيوه لنين در اختيار «كامنف» قرار گرفت و او نيز دراختيار دفتر سياسى حزب قرار داد كه اين امر خشم استالين را برانگيخته و مقدمه‌اى براى تصفيه‌هاى خونين بعدى وى گرديد. در دسامبر ١٩٢٧ در كنگره پانزدهم حزب با سخنرانى هفت ساعته استالين آهنگ تسريع در پيشرفت كمونيسم تصويب شد كه اشتراكى‌كردن كشاورزى از پيامدهاى آن بود كه منجر به قتل ده ميليون كولاك يا كشاورزان مرفه دوران استوليپين (از نخست‌وزيران مقتدر دوران تزارى) گرديد. بعداً استالين تصفيه‌هاى خونينى را تا سال ١٩٣٩ ميلادى به راه انداخت كه تنها در سال ١٩٣٥ ميلادى ٥٣٦٥٠٠ نفر كشته شدند. با وقوع جنگ دوم جهانى و اشغال لهستان، ليتوانى، لتونى و استونى استالين شوروى را به سوى يك قدرت جهانى پيش برد.

بالاخره اين ديكتاتور بزرگ تاريخ در روز پنجم مارس ١٩٥٣ به صورت مشكوكى درگذشت و حكومت سى ساله خفقان، ترور و كشتار وى پايان يافت.

٣٢- «حادثه آمل»

حادثه آمل به دنبال اعلام مبارزه مسلحانه مخالفين نظام نوپاى اسلامى در تاريخ ٣٠ خرداد ١٣٦٠، به وقوع پيوست.