آشنایی با قرآن ط-صدرا - مطهری، مرتضی - الصفحة ١٨٣ - معنای کلمه مصیبت
کند، خدا قلب و دل او را راهنمایی میکند تا حقیقت و حقایق را خوب درک کند.«وَاللَّهُ بِکلِّ شَیءٍ عَلیمٌ»معنای کلمه «مصیبت»
کلمات«أصابَ» و«مُصیبَة» در اینجا آمده است. اصل این لغت یعنی ماده «أصابَ یصیبُ» به معنای رسیدن است، ولی رسیدن چیزی از بالا. اگر چیزی از بالا به پایین بیاید، به این امر «صوب» میگویند. این بیت در مطوّل آمده است:
وَ کأَنَّ مُحْمَرَّ الشَّقیقِ إذا تَصَوَّبَ أوْ تَصَعَّدَ | أعْلامُ یاقُوتٍ نُشِرْنَ عَلی رِماحٍ مِنْ زَ بَرْجَدٍ [١] | |
گل شقایق را توصیف میکند: آن شقایق قرمز به تبع حرکت باد گاهی سر را پایین میگیرد و گاهی بالا، گویی پرچمهایی از یاقوت است که بر روی نیزههایی از زبرجد قرار دادهاند. چون خود گل قرمز است و ساقه سبز، شاعر چنین گفته است. غرض از بیان این بیت، این کلمه «تصوّب» است که در مقابل «تصعّد» قرار گرفته است.
«تَصَعَّدَ» یعنی بالا رفت و «تَصَوَّبَ» یعنی فرود آمد. این رسیدن از بالا به پایین، هم در مورد نعمت و رفاه و هم در مورد مصیبت و ناراحتی در قرآن به کار رفته است:
«ما أصابَک مِنْ حَسَنَةٍ فَمِنَ اللَّهِ وَ ما أصابَک مِنْ سَیئَةٍ فَمِنْ نَفْسِک» [٢]. کلمه «اصاب» هم در مورد خوبی و هم در مورد بدی به کار رفته است. پس ماده «اصاب» به معنای فرود آمدن چیزی از بالاست، اعم از آنکه آن
[١]. مطوّل، فن بیان، باب تشبیه، ص ٣١٣ از چاپ حروفی.
[٢]. نساء/ ٧٩.