آشنایی با قرآن ط-صدرا - مطهری، مرتضی - الصفحة ١٧٢ - معنای اول

دو معنا برای «یومالتغابن »:

معنای اول

یک لقب دیگر قیامت که قرآن ذکر فرموده است «یومالتغابن» است. تغابن از ماده «غَبْن» است. «غَبْن» داریم و «غَبَن» که معانی نزدیک به هم دارند. این مصرع از صبیان است: «غَبْن در زرها زیان است و غَبَن در رأیها». این، اصطلاح بازاری است که در یک معامله و داد و ستدی که کسی انجام میدهد اگر کمتر از آنچه که داده است بگیرد اسمش میشود «غبْن». این در مال است. اگر انسان در فکر ضرر کند میشود «غَبَن». به هر حال ماده «غبن» مربوط به از دستدادن سرمایه است.

قیامت روز «تغابن» است. «تغابن» به اصطلاح علمای صَرف از باب «تفاعل» است و در معنای باب «تفاعل» اشتراک است. وقتی که دو نفر یا بیش از آن در کاری شرکت داشته باشند گاهی آن را در باب «تفاعل» بیان میکنند. «تضاربَ زیدٌ و عمروٌ» یعنی زید و عمرو هر دو در عمل زدن شریک هستند. «تغابن» یعنی مشارکت کردن در غبن. بعضی از مفسرین جنبه باب تفاعل این کلمه را درنظر نگرفتهاند و همینقدر گفتهاند که روز قیامت روز غبن است، روز مغبونیت است، به این معنا که هر کسی احساس مغبونیت میکند، هم سعید احساس مغبونیت میکند و هم شقی.

یک مثال عادی بازاری میزنیم. اگر معامله یک زمین پیش بیاید، عدهای آن را میخرند و عده دیگری سرمایه خودشان را صرف آن