آشنایی با قرآن ط-صدرا - مطهری، مرتضی - الصفحة ١٤١ - سخن امیرالمؤمنین علیه السلام

پول را در دستشان حرکت میدادند و میفرمودند که ای پول، ای دینار، ای درهم، تو آن وقت مال من هستی که تو را خرج کنم. برعکسِ آنچه معمولًا خیال میکنند که میگویند پول تا وقتی که در دست من است مال من است، ایشان فرمودند: پول تا در دست من است مال من نیست؛ وقتی که پول را خرج کردم آن وقت است که مال من میشود.

«وَ أَنْفِقوا مِمّا رَزَقْناکمْ مِنْ قَبْلِ أَنْ یأْتِی أَحَدَکمُ الْمَوْتُ» انفاق کنید از آنچه که به شما روزی دادهایم پیش از آنکه مرگ یکی از شما فرا برسد. وقتی که مرگ فرا میرسد، آن وقت است که هر کس آرزو میکند که ای کاش مهلتی داشت و میتوانست از مال خود در راه خدا خرج کند، در درجه اول واجبات را و در درجه دوم مستحبات را انجام دهد. بعضی گفتهاند: اینجا مقصود واجبات است. شاید هم چنین باشد.

«فَیقولَ رَبِّ لَوْلا أَخَّرْتَنی الی أَجَلٍ قَریبٍ» خدایا چرا مدت کمی به من مهلت نمیدهی؟ کمی به من مهلت بده، همینقدر مهلت بده که بتوانم مالم را در راه تو خرج کنم.«فَأَصَّدَّقَ وَ أَکنْ مِنَ الصّالِحینَ» تا در راه خدا صدقه بدهم و از مردمان صالح و شایسته باشم. ولی قرآن میفرماید: «اجل مسمّی» تخلفپذیر نیست.«وَلَنْ یؤَخِّرَ اللَّهُ نَفْساً اذا جاءَ اجَلُها» خدا هرگز هیچ نفْسی را که اجلش فرا رسیده، به تأخیر نمیاندازد؛ اینها خیال و حرف است.«وَاللَّهُ خَبیرٌ بِما تَعْمَلونَ» و خدا به آنچه که شما انجام میدهید خبیر و آگاه است.

درباره«وَ أَکنْ مِنَ الصّالِحینَ» که در همین آیه بود که خدایا چرا اجل مرا به تأخیر نینداختی تا صدقه بدهم و از صالحین باشم، ابنعباس گفته است:«أَصَّدَّقَ» اشاره است به اینکه حق واجب مالم را بدهم«وَ أَکنْ مِنَ الصّالِحینَ» یعنی حج واجب خودم را انجام بدهم. درباره کسانی که حج واجبشان را انجام ندادهاند (و ظاهراً درباره کسانی هم که حقوق مالی