آشنایی با قرآن ط-صدرا - مطهری، مرتضی - الصفحة ١٥٩ - مراد از نیکو کردن صورت انسان

ویژگیهای لازم را به بهترین وجه داشته باشد.

پس معنای اینکه «انسان را خوب آفریدیم» این است که همه ابزارهای لازم را در وجود او برای رسیدن به آن هدفی که انسان برای آن خلق شده است تعبیه کردیم.

«وَ الَیهِ الْمَصیرُ». گفتیم«خَلَقَ السَّمواتِ وَالْارْضَ بِالْحَقِّ» یعنی آسمانها و زمین را به حق و نه به باطل آفرید، یعنی به سوی هدفی و به سوی مقصدی آفرید. این کاروان که حرکت میکند دارد به کجا میرود؟ مراد از حرکت، حرکت مکانی نیست تا کسی بگوید مثلًا خورشید ساکن است و حرکت نمیکند، بلکه مقصود این است که اینجهان در مجموع تحولها و تکاملهایی که پیدا میکند به سوی چه و به سوی که میرود؟ همه فکرهای مادی اینجا که میرسند پایشان لنگ است. میگویند: میرود به ناکجاآباد، نیستآباد! قرآن خیلی واضح و روشن میگوید جهان جز به سوی خود او به هیچ جای دیگر نمیرود:«وَ الَیهِ الْمَصیرُ ».

کلمه «صیرورت» در فلسفههای امروزی از کلمات خیلی رایج است و در فلسفه اسلامی از زمان ملاصدرا خیلی رایج شده است و در اصطلاحات برخی فلسفههای جدید از قبیل فلسفه هگل «صیرورت» که امروز به آن «شدن» میگویند زیاد بهکار میرود. آنچه در عالم است نه این است که چیزهایی است که میگردد «١» بلکه آنچه هست اساساً عین گردیدن است. مثلًا هر انسان یک قطعه «گردیدن» است، حقیقتش شدن است، چیزی جز شدنِ پیدرپی نیست؛ یعنی چیزی میشود و بعد چیز دیگری میشود و همینطور.

«وَ الَیهِ الْمَصیرُ». این گردیدنها به سوی کجاست؟ قرآن میگوید به سوی اوست.

این «به سوی او» همه حرفها را حل میکند. متأسفانه