[٣] استدلال به اجماع صرف نظر از بحث هاى اصولى كه آيا اجماع، دليل مستقلى است - چنان كه عامه گفته اند - ويا برگشت به سنت معصوم مى كند - چنانچه اماميه معتقدند - وهم چنين با صرف نظر از اين كه برخى از اجماعات، مدركى هستند، كلام صاحب جواهر را در اين مقام مى آورم.

اين فقيه بزرگوار فرموده است: " اما الاجماع من الطائفة المحقة فهو واضح بل هو من ضروريات مذهبهم واما من غير هم فلاتفاق الصحابة ومن كان في صدر الاسلام على اباحتها وشرعيتها كما يظهر من اخبار جابر و غيرها حتى ما روى عن المحرم نفسه (يعنى عمر) فانه يدل على ان الحكم بالحل كان شايعا معروفا في زمان النبى (صلى الله عليه وآله) ومدة خلافة ابى بكر وبرهة من خلافته فالقول بالتحريم بعد ذلك مخالف لاجماع الامة التى لاتجتمع على ضلالة ".

[٤] مقصود اين فقيه محقق، اين است كه اجماع بر مذهب عامه دليلى است مستقل وبرخاسته از حديثى كه آن را به پيامبر (صلى الله عليه وآله) اسناد مى دهند مبنى بر اين كه امت پيامبر (صلى الله عليه وآله) بر خطا واشتباه اتفاق نخواهند داشت وچون بعد از پيامبر (صلى الله عليه وآله) تماما ١.

همان، ص ٤٤٢.

٢.

همان، باب اول از ابواب متعه.

٣.

همان، باب اول از ابواب متعه.

٤.

جواهر الكلام، ج ٣٠، ص ١