ولايت فقيه : رهبري در اسلام - جوادی آملی، عبدالله - الصفحة ١٨ - مقدمه
مى باشد , گر چه ايجاد تمام احكام و اثبات و احداث همه حقوق در اختيار خداى سبحان است , ليكن در قلمرو امكان و محدوده بشريت تنها رأى معصوم است كه موجد حكم يا حق مى باشد .
رأى غير معصوم يا گزارش وى هيچگونه نقشى در ايجاد حكم يا احداث حق نخواهد داشت , بلكه فقط در صورت اعتبار , نقش كاشفيت دارد , خواه رأى عالم متخصص و خواه عامى متعارف , خواه به نحو اتفاق آراء و خواه بنحو اكثر يا كثير . لذا اجماع و عقل همانند كتاب و سنت معصومين - عليهم السلام - منبع جوشش حكم و مبناى پيدايش حق نيستند , بلكه مصباح تشخيص حكم و چراغ تبيين حق اند . توضيح آن كه :
الف : اجماع كه اتفاق آراء فقهاء است فقط جنبه كاشفيت از واقع داشته و هرگز موجد حكم يا حقى نخواهد بود .
ب : شهرت فتوائى كه حكم خاصى مشهور بين فقهاء بوده و سند آن معلوم نباشد , و نيز شهرت عملى كه افتاء طبق يك خبرى معروف بين فقهاء بوده و سر استناد آنان به او معلوم نباشد , چون ظاهرا خبر مزبور واجد همه شرائط حجيت و اعتبار نمى باشد , فقط جنبه كاشفيت داشته و هيچگونه موجد حكم نخواهد بود .
ج : شهرت روائى آن است كه نقل يك حديثى مشهور بين محدثان بوده و همين شهرت گزارش آن نزد بعضى از اصوليون مايه رجحان يا اعتبار وى مى شود , و همان طور كه رأى فقيهان چه در اجماع و چه در دو قسم شهرت ياد شده فقط كاشف بود , گزارش محدثان نيز فقط جنبه كاشفيت دارد .