ولايت فقيه : رهبري در اسلام - جوادی آملی، عبدالله - الصفحة ٩٧ - امتياز ولايت از وكالت و نيابت

ولايتهاى تكوينى مى باشند . بلكه صرفا امور اعتبارى هستند كه در حوزه اعتبارى ولى تشريع , معتبر مى باشند .

امتياز ولايت از وكالت و نيابت

وكالت و نيابت نيز از امور اعتبارى هستند , ليكن ميان اين دو با ولايت , تفاوت و امتيازى است كه با تميز آن , فرق حكومت مبتنى بر ولايت با ساير حكومتها دانسته خواهد شد .

در نيابت و در وكالت , موكل و منوب عنه , اصل , و وكيل و نائب , فرع مى باشند , و حال آن كه در ولايت , ولى اصل , و مولى عليه فرع است . زيرا در نيابت , نائب جاى منوب عنه , و هم چنين در وكالت , وكيل جاى موكل مى نشيند . و به عبارت ديگر در نيابت , سخن از تنزيل نائب به منزله منوب عنه است , يعنى تنزيل در محور فاعل است . و در وكالت سخن از تنزيل فعل وكيل به منزله فعل موكل است , يعنى تنزيل در محور فعل مى باشد .

به دليل همين تنزيل است كه در فقه , برخى از فقها بر اقتداى مأموم به امامى كه نماز قضا از ميت مى خواند اشكال كرده اند . زيرا در اقتدا كردن هر چند لازم نيست نماز امام و مأموم هر دو از يك نوع باشد , يعنى مى تواند نماز امام قضا و نماز مأموم ادا باشد , ليكن اگر امام از طرف ميت قضاى نماز بجا آورد , در اين حال اين اشكال تصور مى شود كه چون امام وكيل از طرف ميت نيست , بلكه نائب از طرف اوست , و نائب خود را به منزله منوب عنه فرض مى كند , نه اين كه فعل خود را به منزله فعل منوب عنه تنزيل نمايد , لذا او به منزله