را تدوين كرده است و مهمترين نقش صحيفه سجاديه همين بود . شما صحيفه سجاديه را در نظر بگيريد سپس اوضاع فكرى اسلامى مردم آن دوران را هم در نظر بگيريد خواهيد ديد اينها چقدر با هم فاصله دارد . در همان وقتى كه همه مردم دنياى اسلام در جهت ماديگرى و به سوى حركات و انگيزه هاى مادى سير مى كردند و از شخص خليفه ( كه عبدالملك مروان است ) تا علماى اطرافى او ( از جمله محمد بن شهاب زهرى كه از علماء اسمى دربارى بود ) همه فكر خود خواهى و دنيا خواهى را تعقيب مى كنند , امام سجاد ( ع ) به مردم خطاب مى كند و چنين مى گويد :

اولا حريضع هذه اللمامه الاهله

آيا آزادى مردى نيست كه اين پس مانده دهان سگ را براى اهلش بگذارد .

تفكر اسلامى در اين جمله عبارت است از هدف گيرى معنويات و حركت در راه رسيدن به آرمانهاى معنوى و اسلامى و انسان را در رابطه با تكاليف قرار دادن . و اين درست نقطه مقابل آن چيزى است كه حركت مادى مردم آن روز ايجاد ميكرد . اين نمونه اى بود كه بيان كردم و امام سجاد از قبيل اين نمونه بايد كارهاى فراوانى را انجام ميداد كه نتيجه اين كارها اين باشد كه تفكر درست اسلامى به صورت واقعى خود در فضاى جامعه اسلامى محفوظ بماند و از بين نرود . اين اولين كار امام سجاد بود .

( ٢ ) آشنا كردن مردم را نسبت به حقانيت آن كسانى كه حكومت بايد بدست آنها تشكيل شود . در حالى كه تبليغات ضد خاندان پيامبر در طول ده ها سال تا دوران امام سجاد ( ع ) غوغا كرده و عالم اسلام را پر كرده و احاديث مجعول فراوانى از قول پيامبر در خلاف جهت حركت اهل بيت و حتى در مواردى مشتمل برسب و لعن اهل بيت جعل شده و در