فصل بعدى هنگامى آغاز ميشود كه امام سجاد ( ع ) در مدينه به عنوان شهروند محترم مشغول زندگى ميشود , و كارش را از خانه پيامبر ( ص ) و حرم او آغاز مى كند .

براى روشن شدن برنامه امام چهارم ( ع ) نياز داريم باينكه اوضاع و چگونگى و شرايط زمانش را بررسى نمائيم . اين موضوع را بگفتارى ديگر موكول مى كنيم .

براى اين كه مشخص شود كه امام سجاد ( ع ) حركت خود را چگونه و با چه هدف و چه تاكتيكهائى آغاز كرد , لازم است مقدارى درباره وضعيت كلى مخالفين دستگاه خلافت و طرف داران ائمه ( ع ) در رابطه با خلفاى بنى اميه بحث كنيم و وضعيت كلى طرفداران ائمه ( ع ) را ياد آورى نمائيم . و اين در زندگى امام سجاد ( ع ) فصلى مستقلى است كه اگر بتوانيم به تفصيل در اين بحث وارد شويم , بسيارى از مشكلات و مسائل زندگى آن حضرت حل خواهد شد . و پس از آن به خصوصيات اقداماتى كه امام سجاد ( ع ) انجام دادند ميرسيم . ( البته نميدانيم چقدر بتفصيل بتوانيم وارد بحث شويم ) .

زمينه اجتماعى

هنگامى كه حادثه عاشورا رخ داد , در سراسر عالم اسلام تا آن جائى كه خبر رسيد , به خصوص در حجاز و عراق حالت رعب و وحشتى ميان شيعيان و طرفداران ائمه بوجود آمد , زيرا احساس شد كه حكومت