خدا را چگونه بشناسيم - مكارم شيرازى، ناصر - الصفحة ١١١ - حل مشكل جبر از طريق فطرت
مانند تصوراتى است كه در خواب مى بينم. به همان صورت كه مى گوييم تصورات عالم خواب، وجود خارجى ندارند، جهان ماده يا به عبارت دقيقتر هر چيزى سواى تصور ذهن، وجود خارجى ندارد.
تنها فرقى كه بين تصورات زمان خواب و چنين تصوراتى وجود دارد اين است كه اين دسته تصورات، نظم بيشترى دارند! بنابراين كتابى كه اكنون مى خوانيد و اين گفتگوى بين ما و شما، صفحات و سطرهاى اين كتاب نيز وجود خارجى ندارند و تصوراتى بيش نيستند. پس آنچه را كه «خواب و خيال» مى ناميم چيزى جز يك خواب مضاعف يعنى خواب در خواب نيست!
اكنون كارى به استدلالهاى ايدهآليستها و نقاط ضعف و اشتباه آنها نداريم. ٥١ موضوعى كه در اين جا دنبال مى كنيم چيز ديگرى است.
مى خواهيم بدانيم اين افراد در زندگى معمولى خود نيز همين نظر را دارند؟ بايد گفت: خير. انكار وجود خارجى و «ماده» و «ماديات» فقط در استدلالهاى به اصطلاح فلسفى آنها مطرح مى شود اما هنگام عمل و در كردار روزانه، آنها نيز مانند «رئاليستها» ٥٢ كه به واقعيتهاى مادى در خارج از ذهن معتقدند، رفتار مى كنند. به عبارت سادهتر، «ايدهآليستها» موقعى كه از مدرسه و اطاق مطالعه خود بيرون مى آيند و پا به اجتماع مى گذارند، تمام آنچه را كه درباره انكار وجود ماده گفتهاند يا انديشيدهاند فراموش مى كنند و گويا همه را در همان مكان بحث و مطالعه مدفون كردهاند.
در نظر خود مجسم كنيد كه دو فيلسوف ايدهآليست و رئاليست پس از يك جر و بحث طولانى درباره وجود خارجى ماده، به اتفاق