پيام قرآن - مكارم شيرازى، ناصر - الصفحة ٢١ - محاصره اقتصادى و

نگردد آن را در داخل خانه كعبه آويختند». [١]

در اينجا فشار را بر كل طائفه بنى هاشم و بنى مطلب وارد كردند تا با ايجاد اختلاف و فشار درون قبيله‌اى رسول خدا صلى الله عليه و آله را به تسليم وا دارند.

سه سال اين جمعيت را در محاصره اقتصادى كامل قرار دادند وآنها جز آنچه مى‌توانستند بطور پنهانى تهيه كنند، از همه چيز محروم بودند. [٢] اما باز هم اين توطئه شكست خورد؛ و عهدنامه را موريانه از بين برد و افرادى كه از اين عمل زشت و غير انسانى به تنگ آمده بودند و در صدد لغو پيمان بر آمدند و آن را لغو كردند [٣] و بالأخره رسول خدا صلى الله عليه و آله و طايفه‌اش به جامعه مكه باز گشتند.

در اين حال كه اسلام در مسير پيشرفت بود و رسول خدا صلى الله عليه و آله به كار خود ادامه مى‌داد دو حادثه به وجود آمد كه فشار را بر محمد صلى الله عليه و آله زياد كرد و آن وفات ابوطالب و خديجه بود كه سه سال پيش از هجرت اتفاق افتاد، [٤] و گفته‌اند چنان عرصه بر پيامبر صلى الله عليه و آله تنگ شد كه: «حَتّى‌ يَنْثُرَ بَعْضُهُمُ التُّرابَ عَلى‌ رَاْسِه‌ وَ حَتَّى انَّ بَعْضَهُمْ يَطْرَحُ رَحِمَ الشَّاةِ وَ هُوَ يُصَلّى‌ ...».

«بعضى خاك بر سرش مى‌ريختند، و بعضى زهدان گوسفند بر بدنش‌

[١]. كامل، جلد ١، صفحه ٥٠٤، و ابن هشام، جزء ١، صفحه ٣٥٧، و طبرى، جلد ٢، صفحه ٧٤

[٢]. سيره ابن هشام، جزء ١، صفحه ٣٧٩.

[٣]. كامل، جلد ١، صفحه ٥٠٥، و ابن هشام، جزء ٢، صفحه ١٤، و طبرى، جلد ٢، صفحه ٧٨.

[٤]. كامل، جلد ١، صفحه ٥٠٧، و ابن هشام، جزء ٢، صفحه ٥٧، و طبرى، جلد ٢، صفحه ٨٠.