الأخبار الطوال ( فارسي ) - الدِّينَوري، أبو حنيفة - الصفحة ١٧٧ - فتوحات روزگار عثمان
سعد بن عبادة را بر مصر و سهل بن حنيف را به شام حكومت داد .
سهل بن حنيف چون به تبوك [ ٢٠٣ ] كه از نواحى مرزى شام است رسيد سواران معاويه به استقبال او آمدند و او را از آنجا برگرداندند و او نزد على ( ع ) برگشت و در اين هنگام بر آن حضرت آشكار شد كه معاويه مخالفت مىكند و مردم شام با او بيعت كردهاند :
و چون فصل حج فرارسيد زبير و طلحه از على ( ع ) اجازه گرفتند كه حج گزارند [ ٢٠٤ ] و بانان اجازه فرمود ، عايشه همسر رسول خدا ( ص ) هم هنگامى كه عثمان را محاصره كرده بودند و بيست روز پيش از كشته شدن او به قصد عمره به مكه رفته بود و پس از انجام عمره خود در مكه ماند و طلحه و زبير باو پيوستند .
على ( ع ) براى معاويه نوشت ، اما بعد از داستان كشته شدن عثمان و جمع شدن مردم براى بيعت با من و اتفاق و هماهنگى ايشان آگاه شده اى اكنون يا تسليم شو و بيعت بپذير يا آماده جنگ باش .
على ( ع ) اين نامه را همراه حجاج بن غزيه انصارى فرستاد ، و او چون پيش معاويه رسيد و نامه على ( ع ) را باو داد و او خواند گفت تو پيش سالار خود برگرد ، پاسخ من همراه فرستادهام از پى تو خواهد رسيد .
حجاج برگشت و معاويه دستور داد و طومار بلند را به يك ديگر متصل كردند و چيزى در آن ننوشت و فقط بسم الله الرحمن الرحيم و عنوان آنرا كه از معاوية بن ابى سفيان به على بن ابى طالب بود نوشت .
و آن طومار را همراه مردى از قبيله عبس فرستاد كه زبانآور و جسور بود ، او به حضور على ( ع ) آمد و نامه را داد كه چون آنرا گشود چيزى جز بسم الله الرحمن الرحيم در آن نديد ، در آن هنگام بزرگان مردم هم در محضر آن حضرت بودند . مرد عبسى گفت اى مردم آيا ميان شما كسى از قبيله عبس هست ؟
گفتند آرى ، گفت اينك سخن مرا گوش دهيد و بفهميد من در شام پنجاه هزار مرد
٢٠٣ - تبوك : از شهرهاى كهن و قديمى ميان حجر و شام ، امروز اين شهر از عربستان سعودى و پايگاه نظامى است ، ر . ك . ترجمه تقويم البلدان ص ١٢١ ( م ) . ٢٠٤ - با توجه بانكه بيعت با على ( ع ) بيست و يكم ذى حجه بوده موسم حج گذشته بوده است طلحه و زبير اجازه گرفتند كه براى عمره به مكه بروند . ( م )