الأخبار الطوال ( فارسي ) - الدِّينَوري، أبو حنيفة - الصفحة ١٣
دينور : اين كلمه به كسر دال و سكون يا و نون و فتح واو و سكون راء صحيح است ، ابن خلكان مى گويد سمعانى در انساب آنرا به فتح دال ضبط كرده ولى صحيح نيست . [٧] اين شهر ميان كنگاور و كرمانشاه قرار داشته و وسعت آن دو سوم همدان و مدتها به ماه كوفه مشهور بوده است ، ساكنان آن آميزه يى از ايرانيان و اعراب بوده و قبيله كرد شوهجان اطراف آن مى زيسته اند .
ديور از قرن چهارم هجرى رو به ويرانى نهاد و در قرن هشتم هجرى پس از هجوم تيمور بكلى ويران شد .
دو مُرگان و شتراوس از ويرانه هاى آن بازديد كرده اند و براى اطلاع بيشتر بايد به مقاله شترك در دائرة المعارف اسلام مراجعه كرد . [٨] به گفته ياقوت حموى گروهى بسيار از اهل ادب و حديث باين شهر منسوبند ، فريد و جدى غير از ابو حنيفه و ابن قتيبه پنج دانشمند ديگر را كه به دينورى معروف بوده اند نام برده است . [٩] مقام علمى و ادبى ابو حنيفه دينورى :
او در انواع علوم و فنون متداول عصر خود صاحب نظر بوده و كتاب نوشته است . نديم ، در الفهرست مى گويد ، در نحو ، لغت ، هندسه ، حساب ، نجوم اهل نظر بوده و پانزده جلد از كتابهاى او را به شرح زير نام مى برد :
١ - كتاب النبات . ٢ - كتاب الفصاحه . ٣ - كتاب الانواء . ٤ - كتاب القبلة والزوال . ٥ - كتاب حساب الدور . ٦ - كتاب الرد على لغذة الاصفهانى [١٠] . ٧ - كتاب البحث في حساب الهند . ٨ - كتاب البلدان . ٩ - كتاب الجمع والتفريق . ١٠ - كتاب الجبر و المقابله . ١١ - كتاب اخبار الطوال . ١٢ - كتاب الوصايا . ١٣ - كتاب نوادر الجبر . ١٤ - كتاب الشعر والشعراء . ١٥ - كتاب ما يلحن فيه العامّة :
[٧] ابن خلكان ، وفيات الاعيان ، ج ٢ ص ٢٤٧ ، چاپ محمد محيى الدين عبد الحميد ، مصر .
[٨] دائرة المعارف اسلام ، ترجمه عربى ج ٩ ص ٣٧٤ .
[٩] فريد وجدى - دائرة المعارف القرن الرابع عشر ، ج ٤ ص ١١٥ چاپ چهارم .
[١٠] لغت لغذة به معنى رصد است .