احكام معاملات - مدرسى، سيد محمد تقى - الصفحة ٢٢٧ - ٤ - حلال و حرام در عرصه فعاليتهاى اقتصادى

مستحقّ آن است، فشار آوردن بر زن به خاطر كوتاه آمدن از مهريه يا بخشى از آن، يا امتناع از پرداخت مهريه زنى كه مرد، پس‌از دخول خواستار طلاق او مى‌باشد واعمال ديگرى از اين دست، از موارد ستم مالى به همسر شمار مى‌شوند.

ه- فريبكارى‌ [١] در معاملات؛ تقلّب يا فريبكارى در عرصه داد وستد عبارت است از ارائه كالا بر خلاف عرف ويا برخلاف قرارداد بسته شده ميان دو طرف. برخى نمونه‌هاى آن عبارت‌اند از:

- آميختن شير به آب بدون اطّلاع خريدار.

- آميختن كالاهاى نامرغوب با كالاهاى مرغوب به گونه‌اى كه خريدار متوجّه آن نشود.

- پنهان كردن آسيبهاى يك كالا ويا نقاط ضعفى كه اگر خريدار به آن عيبها پى برد از خريد صرف نظر خواهد كرد.

- دادن كالايى با مرغوبيّت كمتر نسبت به آن چيزى كه در قرارداد عنوان شده است.

در واقع نمونه‌هاى تقلّب در داد وستدهاى امروزين بسيار گوناگون‌اند. پس هرچه در عرف مردم به عنوان تقلّب ويافريب شناخته شود، مشمول اين حكم خواهد شد.

و- اينكه كسى قيمت كالا را بدون اينكه بخواهد آن را خريدارى كند با هدف تشويق ديگر خريداران به بالابردن قيمت كالا، بالاببرد. اين عمل كه در ادبيات فقهى از آن به «نجش» تعبير شده است، اگر با همكارى فروشنده صورت گيرد حرام مى باشد. لازم به ذكر است كه بيشتر اوقات استفاده از اين روش در مزايده‌هاى عمومى ديده مى‌شود.

چه بسا هر روشى كه فروشندگان براى ايجاد اشتياق دروغين در مشتريان براى خريدارى كالاها به بهايى بيش از بهاى واقعى آنها اتّخاذ كنند ودر نتيجه هر عملكردى كه به فريب ونيرنگ وكلاهبردارى در معاملات تجارى بينجامد، مشمول اين حكم خواهد شد. [٢]