احكام معاملات - مدرسى، سيد محمد تقى - الصفحة ٢٢٣ - ٣ - امور ناپسند ومكروه در عرصه كسب روزى
١- برپاداشتن نماز اوّل وقت در اينگونه مراكز ومتوقّف ساختن داد وستد، كار، توليد واعمالى از اين دست به هنگام فرارسيدن وقت نماز.
٢- ياد كردن خدا در بازار ومراكز تجارى واقتصادى وتوليدى، با خواندن دعاهاى منقول از معصومين وگفتن شهادتين وتلاوت قرآن واعمالى از اين دست.
٣- امور ناپسند ومكروه در عرصه كسب روزى
پيامبر اكرم (ص) فرموده است:
«مَنْ بَاعَ وَ اشْتَرَى فَلْيَحْفَظْ خَمْسَ خِصَالٍ وَ إِلَّا فَلَا يَشْتَرِيَنَّ وَ لَا يَبِيعَنَّ: الرِّبَا وَ الْحَلْفَ وَ كِتْمَانَ الْعَيْبِ وَ الْحَمْدَ إِذَا بَاعَ وَ الذَّمَّ إِذَا اشْتَرَى»
[١].
«هركسى كه خريد وفروش مىكند، بايد از پنج خصلت دورى گزيند، در غير اين صورت نه خريد كند ونه كالايى بفروشد. «آن پنج ويژگىعبارتند از»: ربا، سوگند يادكردن «در معامله»، پنهان نمودن عيب كالا، ستايش كالا در صورت فروش آن وبدگويى از يككالا در صورت خريد آن.»
امام كاظم (ع) فرموده است:
«ثَلَاثَةٌ لَا يَنْظُرُ اللَّهُ إِلَيْهِمْ، أَحَدُهُمْ رَجُلٌ اتَّخَذَ اللَّهَ بِضَاعَةً لَا يَشْتَرِى إِلَّا بِيَمِينٍ وَ لَا يَبِيعُ إِلَّا بِيَمِينٍ»
[٢].
«خداوند به سه دسته نظر «لطف ورحمت» نمىكند: يكى از آنها كسى است كه خدا را كالايى شمرده وچيزى نمىخرد مگر با سوگند وچيزى نمىفروشد مگر با سوگند.»
احكام:
نخست: بكارگيرى روشهايى كه امكان دارد به تقلّب، كمفروشى و يا ديگر امور نامشروع در چارچوب داد وستد ويا ساير قراردادها منجر شود مكروه وناپسند است. برخى از اين روشها عبارتاند از:
١- تعريف فروشنده از كالاى مورد فروش وبدگويى مشترى از كالاى در حال خريد. لازم به ذكر است كه كراهت اين مورد در ديگر قراردادها ومبادلات نيز جارى مىباشد.
[١] - وسائل الشّيعة، ج ١٢، كتاب التّجارة، ابواب آداب التّجارة، باب ٢، ص ٢٨٤، ح ٢. والفقيه ج ٣ ص ١٩٤.
[٢] - همان، باب ٢٥، ص ٣٠٩، ح ٢. والكافى ج ٥، ص ١٦٢.