دانشنامه امام جواد علیه السلام - جمعی از نویسندگان - الصفحة ١٦٤ - تقسیم ارث
تقسیم ارث
شیخ طوسی گفته است:
صفوان بنحیی، راجع به ارث همسر و پدر و مادر، از امام جواد علیه السلام چنین روایت کرده است:
نیمی از ما ترک زن، از آن همسر است؛ک سوم از کل مال، بطور کامل به مادرش می رسد و باقی آن، ارث پدر اوست. [١] .
کلینی آورده است:
از
محمد بن حسن اشعری روایت شده که گفت:کی از شیعیان، در نامه ای که به امام
جواد علیه السلام توسط من نوشت از حضرت پرسید: مردی، به زنی تجاوز کرد؛ سپس
با او که حامله شده بود، ازدواج نمود و (آن زن) فرزندی به دنیا آورد که
شبیه ترین مخلوقات، به آن مرد بود. حضرت با خط و مهر مبارک خود، پاسخ داد:
از فرزندی که ثمره تجاوز است، ارث برده نمی شود (پدر و مادر زنا کارش از او
ارث نمی برند). [٢] .
و نیز گفته است:
از علی بن مهزیار اهوازی
روایت شده که گفت: محمد بن حمزه علوی، در نامه ای خدمت امام جواد علیه
السلام نوشت:کی از شیعیان شما، در وصیتش صد درهم به من اختصاص داد و از او
شنیدم که می گفت: هر آنچه به من تعلق دارد، از آقا و مولایم (امام جواد
علیه السلام) است؛ این شیعه، از دنیا رفت و صد درهم را باقی گذاشت و دستوری
برای مصرفش نداد؛ ولی او دو همسر دارد کهکی از آن دو، ساکن بغداد است و
من، در حال حاضر هیچ آدرسی از وی ندارم و دیگری، مقیم قم می باشد؛ اکنون در
خصوص این صد درهم، چه دستوری می فرمائید؟
حضرت در جوابش نگاشت: چاره
ای بیندیش تا سهم همسران آن مرد، از این صد درهم را به آنان برسانی و بدان
که سهم هرک، اگر مرده فرزند داشته باشد،ک هشتم است و چنانکه فرزندش نباشد
سهم آنها،ک چهارم خواهد بود و باقی آن را هم به خواست خداوند، به هر کسی که
می دانی، نیازمند است صدقه بده. [٣] .
همچنین نقل کرده است:
حسین
بن حکم از امام جواد علیه السلام راجع به مردی که از دنیا رفته و دو خاله
او و تنی چند از موالیانش (آزاد کنندگانش) زنده اند، روایت کرده است که
فرمود:(و اولو الأرحام بعضهم أولی ببعض) [٤] «خویشاوندان در کتاب خدا، بعضی
مقدم بر بعض دیگر مقرر شده است.»؛ مال او، میان دو خاله اش تقسیم می شود.
[٥] .
او همچنین گفته است:
از محمد بن عمر ساباطی روایت شده که
گفت: از امام جواد علیه السلام راجع به مردی که مرا وصی خود قرار داد و
سفارش کرد که سالانه، مبلغی به عمویش بپردازم؛ اما عمویش از دنیا رفت، سؤال
کردم؟ حضرت در جوابش فرمود: آن را به وارثش بپرداز.[٦] .
(١) تهذیب الاحکام ٩: ٢٨٦ ح ٨.
(٢) کافی ٧: ١٦٣ ح ٢ و ١٦٤ ح ٤.
(٣) همان: ١٢٦ ح ٤.
(٤) انفال: ٨ ٧٥.
(٥) کافی ٧: ١٢٠ ح ٧.
(٦) همان: ١٣ ح ٢.
منبع: فرهنگ جامع سخنان امام جواد؛ گروه حدیث پژوهشکده باقرالعلوم؛ ترجمه مسلم صاحبی؛ شرکت جاپ و نشر بین الملل چاپ اول زمستان ١٣٨٧.